A:xa:n itte:kakiliah ke tehwa:tsi:n tomowili:tia tkonchi:wa, nine:n, n tlahmachtli tlapihpintli i:tich nine:n *manta**. Itnikiskiah ixte:chono:no:tsa, wa:n ohkó:n n tokni:wa:n tle:n ikkakiskeh, xa:mo wilis ik..., ikchihchi:waskeh. Ikyehyeko:skeh ok chi:waskeh ni:n Mm. tlahmachtli tlapihpichtli i:tich *manta**. Mm. Xte:chono:no:tsa ke:nih tkonchi:wa ¿Pero no:n de ya wehka:w? Ke:mah. Tle:n okachi ya wehka:w, okachi ya wehka:w. Mm. Wa:n se: *noabuelita** o:nkitak o:kchihchi:wilihke se: *i:camisa** yeh o:ktla:lilihkeh ista:k *hilo** wa:n yeh ista:k *manta**. Wa:n oksipa i:k ista:k *porque** mach a:mo iktlasohtla no:n de *colores**. Tos, *bueno** de .... Ke:ni:n nkihto:s de *colores**, ke:ni:n nkihto:s a:mo nmati ke:ni:n. Ahá. Tla:tlamantli tlapal. Ahá. Wa:n ompa a:mo iktlasohtla tos ikihtó: neh inniki se: *nocamisa** i:ka ista:k. *Mismo** ista:k *hilo**, wa:n se: nokni:w o:kchihchi:wilih. *Como** o:ttlahpiayah ompa o:kchihchi:w. Wa:n ompa neh no: o:nkitak ke:nih kchihchi:wah tos oksipa nehwa yo:n .... Nehwa oksipa ohkó:n o:nchihchi:w *manta** wa:n, xolochoh wa:n no:n, ompa iktowah mach se:kxolochmila:wtiw. ¿I:n, i:n, i:n *manta** de tle:n, de ke:xki? Pos a:mo o:nmatia san iktowah *manta** pero a:mo o:nmatia tle:noh. Ahá. A:mo o:nmatia de ke:ski *o** ke:nih. ¿Wa:n a:xa:n ke:meh tla: towa:tsi:n itkonchihchi:was ke:meh de ke:ski ni:ne:n *manta**? Xa: se: de *cuarenta porque como** siki tla: tlailiwis tilaxtik a:mo no: kwaltsi:n se:k..., Ahá. Mm. *O, o** sa:te:pan okachi ya ikchi:wah i:tich no:n kilwiah mach *popelina** neh a:ma..., Mm. Mm, ke:mah. A:mo nmati de nahuatl tle:noh i:to:ka:. *Horita casi** mi:k, noso *casi hasta** a:kmo *horita** ikchihchi:wah, n tlahmach nochi de .... Pos *hasta** yo:nkilka:w tle:noh i:to:ka: no:n tilmahtli ktla:lia a:kmo kxolochowah sa:, pero wili:ka ikpowah. Ke:mah. Wili:ka ikpo:wtiweh ke:nih para ki:sati:w. Ke:nih ki:sati:w *igual** oksé: poro i:tsakko ke: *[ik]copia:rohtiweh** k..., A:mo nmati ke:nih nkihto:s mm. Mm. Kwali *ho..., horita** ma tmono:no:tsaka:n den eh, den ni:n den tlápihpintli n i:tich ni:ne:n *manta**. Ahá. Mm. Ixte:chono:no:tsa ke:nih, ke:nih mochi:wa ke:nih tkonchi:wa. Pos ohkó:n *casi** i:tich se: kitstiw i:tich oksé: tláhmachtli wa:n se:kpo:wtiw n oksé: tláhmachtli ke:nih kpia. Mm Mm. Wa:n ompa se:kxilohtiw nochi san yehye:yi. Ahá. Ye:yi pani se:kka:wtiw *o, o** kanah *cinco** se:ktla:lia oksipa oksé: *hilo** se:panowa sa: oksipa se:k.... *Bueno** keh se:k..., se:kitstiw i:tich n oksé: wa:n *igual** oksé: se:kchi:wa. Mm Mm. Wa:n nochi, nochi keh pok..., [k]po:wtiweh wa:n .... *Primero, primero* milá:k ikpo:wtiweh achtoh, ikpo:wtiweh para, para ikpe:waltiah *porque** tla: a:mo a:miwki *o** se: *hilo** kanah se:mopolowa. A:ko ki:sa. Ke:mah. A:koki:sa ke:meh n oksé:. Ahá. Wa:n ohkó:n moniki se:kpixtos *sei:ihilo** moniki se:kpixtos se: a:ko:xah, tla: o:se:kpoloh se:i:a:ko:xah a:kmo wili se:kchi:wa, mm. Ohkó:n yo:nchi:waya no: yo:ne:chtla:ke:wayah mach mankinchihchi:wili *camisa** o:nchihchi:waya. Wa:n yo:ne:chtlaxtla:wila:yah poro tle:no:n ihkwa:kó:n mach chikwasen *peso** o:ne:chmakayah tla: nchihchi:wa se: *camisa** i:..., i:wa:n i:ma:nkax, i:wa:n i:e:lpan nika:n. Ne:chmakah mach chikwasen *peso**. Wa:n i:tich ni:ne:n, n ke:n o:tkonchi:waya ni:ne:n. Kachi, kachi *barato**. N ke:n o:tkonchi:waya ni:ne:n tlahmachtli, eh, o:tkimonchi:waya okwiltsitsi:n noso *O** n tle:n, xo:chitl. *O** xo:chitl, *o** mm. Ah, *entonces** o:tkonitsta:ya i:tich oksé: tláhmachtli wa:n ompa tkompano:ltihtiw nika:n. Ahá. Ahá, ahá, ahá. Ah, wa:n san tkompo:wtiw. Se:ki:tstiw ke:ni:n katki tos ohkó:n se:k..., [se:k]chi:wtiw *porque** wili:ka se:kpowas ke:ski, *hilo hasta** tlakxitlan *hasta** tlakpak. Wa:n ompa ya ihkí:n i:xtlapal ki:n. Ahá. Oksipa ihkí:n. Se:, no: ohkó:n se:mokwi:kwipa wa:n yo:nwilia ntla:lia se: wiyak, wiyak, wiyak *hilo** wa:n san nki:sati:w wa:n oksipa mokwipa ke:meh o:iskia tsoni:k. Oksipa nki:sati:w oksipa ntla:lia n *derecha** oksipa ihkí:n yo:nwilia yo:nchi:waya. Mm. Poro a:xa:n a:kmo, a:kmo nwili poro *a la mejor** nwilis nchi:was. Ke:mah. Mm. No:n sika:n. Wa:n i:..., wa:n *entonces** ni:ma:nkaxwa:n tle:n tehwa:tsi:n o:tkonchi:waya sika:n o:tkimonchi:waya. Ahá. Sika:n se:kinchihchi:wa, se:kchi:wa [i]hkí:n tlakpak se: tláhmachtli wa:n tlaniwi:k oksé: ihkí:n. Mm, ke:mah. Wa:n t..., oksé: *color** ne:n, no:n se:kxi..., *bueno colo[r]** se: *color** tla:, a:mati ke:nih kilwia, kiliah mach xiwtik no:n *verde**. Mm. Xoxoktik. Mm. Xoxoktik wa:n .... Ko:n se:ktla:lilia, mm, tlakpak Tise:wak kilwiah, mach tise:wak wa:n tlaniwi:k mach xoxoktik. Mm. Mm. Wa:n, wa:n no:n tle:n xolochtli o:katka n tlahmachtli max ni:..., *ni:piquitos**, San ompa i:wa:n o:ya:ya *o** no:n sika:n kinchi:wah. *O** no:n sika:n, no:n sika:n ne:n *piquitos** no:n a:kmo tehwa:n itkinchi:wah no:n. Tehwa:n *lo único** itte:ma:ktiah n tla..., mm, tlapihpintli den *o camisa** ye:n san yeh má:nkaxtli wa:n nika:n n i:...., i:e:lpan. ¿Wa:n no:n *camisa** max o:kwi:kaya i:ahkolxo:chiw noso a:mo? A:mo. A:mo. Ah, entos no:n san e:lpantli wa:n i:ma:nkaxwa:n A:mo san ohkó:n. Ahá. Wa:n i:ka *ni:piquito**, ahá. Ahá. A:mo, k..., iyamo o:ktla:lila:yah n .... Wa:n no:n tle:n nika:n ihkí:n i:e:lpan sa: o:ksa:lwila:yah i:tich, ni:ne:n, i:..., i:ma:nkax *porque** nika:n ya, ya we:yi, ya wilaxtik o:katka. ¿Xa:mo? Ahá, ahá, ahá, ahá. ¿A:kmo sika:n o:kihtsomayah ni:e:lpan? Sa:, no:n ahá, no:n neh o:nwilia nchi:waya, *manta** san ihkí:n se: ki:stok . Wa:n nika:n ye ktsikowah wa:n ye kimpipichowiliah ni:ma:nkaxwa:n wa:n, nika:n neh *hasta** no: ma..., [o:n]ma:ihtsomaya no:no:n nchi:waya *camisa**. Mm. Yo:nwilia, yo:nkinchi:waya n *camisa** pero nma:ihtsoma i:ka *hilo**, ista:k *hilo**. Yo:wilia, yo:wilia nki:xta:ya se: *camisa** yo:nchi:waya ye:k. O:nmotlahtsoma:ya san nehwa. Ah, kwali no:n. Poro san de m..., kihtowah san de se:i:ma:. Ke:mah a:mo i:ka *maquina**. Ahá. Mm. O:nwilia poro *como** o:nkitak okachi wili i:ka nowahkal, pos yehwa nowahkal ok..., n oksiki o:nika:w. Ke:mah. Mm. Kwali i:..., tlasohka:matiktsi:n te:chon..., A:mitlah. Te:chono:no:tsa ni:k o:tontlahtsomaya ok tkonyehyekowa n, n tláhmachtli. Mm. Pos *horita** nki:xyehyekowa pa nkihtsomas ok inwilis nyehyeko:s n. Poro a:xa:n wilis se:kchi:was. Poro a:xa:n nkita okachi kwali *porque cuando** se:kniki ihkí:n se:kxiti:nia, san yeh nika:n. Se:kxiti:nia wa:n wili se:kpatilia san yeh nika:n ihkí:n. Wa:n nika:n oksipa moka:wa n tláhmachtli. Ke:mah. Poro n a:xa:n ni:n tle:n katki. Mm. Ahá. Ahá. N yankwik *camisas**. Wa:n ya wehka:w a:mo. Tla: tlahtlami n, Ah. tla: koyo:ni *se:i:camisa** i:k nika:n ihkí:n n tos a:k[mo] wili se:kpatilia nika:n. Ma:s i:n tlahmachtli kwali ma i. Ahá. Poro siki oktla..., o:ktsikowila:yah nika:n oksipa ihkí:n wa:n Ahá. oktla..., ke:nih ktowah [o:k]tlasa:lwa:yah noso Ahá. Wa:n ok..., kok..., [o:]kaka:yah ohkó:n *hasta** tlahtlami. Ke:mah. Mm, *pues**, tlasohka:matikwil..., Mm. *Como, como** ya wehka:w milá:k, *Se:probrecito,** ka:wí:ts keh n a:xa:n ok kwahkwaltilmahtli yo:ktlatiwihkeh. Mm. Mila:wak tlasohka:matiktsi:n wa:n tle:noh moto:ka:tsi:n. Neh María Ernestina y, y Hernández wa:n Barrios no:. De nomama:n. Pos *horita mero** San Miguel. Ahá. ¿Wa:n, wa:n ka:nih toncha:nchi:wa? San Miguel Tenango. Kwali, i..., neh noto:ka: Ángeles Márquez wa:n no:ihki nika:n San Miguel Tenango. Tlasohka:matiktsi:n. Ahá, ahá, a:mo tle:ntsi:n.