<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Xmlpa_Tradi_RAB539-AMH529_Keeniin-kitlahtanih-siwaatl-Pedido-novia_2023-02-26-b" version="16" version_date="250519">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Angeles Márquez Hernández" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Rosendo  Enrique Aldana Barrios" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="968.982">
<Turn startTime="0" endTime="9.873" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
¿Ke:nih kitlahtlanih i:n siwa:tlankeh ompa mokahkalan San Cristobal Xochimilpa?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="9.873" endTime="809.016">
<Sync time="9.873"/>
A:xka:n ma name:chno:no:tsa ke:ni:n ki..., kitla:tlahtiah n siwa:tlankeh ompa n noka:kalah San Cristobal Xochimilpa
<Sync time="21.717"/>
Ki..., kitla:tlahtiah, kiwi:kiliah, n kitlaokoliah *pa:ntsi:n**, kitla[o]koliah n tamalin.
<Sync time="33.599"/>
Kitlaokoliah n a:kichtlin.
<Sync time="36.468"/>
Mm, mm, ma koni monohno:tsah,
<Sync time="40.522"/>
tle:n n ihyowi n, nn, te:ta:tas de a:kin n i:ta:tah n te:lpo:xtli,
<Sync time="48.837"/>
wa:n kitla..., kitlasohtla ne:ka:n ichpo:xtli.
<Sync time="52.685"/>
Ya n siwa:tlanki kite:makas n i:tlahto:l, n tla: kwali ahsis i:pan no:no:n kali
<Sync time="58.177"/>
noso a:mo kwali n ahsis.
<Sync time="61.222"/>
Te:l, ya pe:wi mono:tsa kilwiah te:l, *este**, "Pos kwali niahsis ompa i:pan no:n kali".
<Sync time="70.34"/>
Ni:n ni:..., *según** nih...., titla:tlahti:s i:ta:tah no:n ichpo:xtli ma te:chna:nkili.
<Sync time="77.441"/>
Te:l ya kitla:liah to:nali, tle:n to:nali n ti... i:pan chikwe:yi, i:pan simbwali.
<Sync time="85.457"/>
I:pan kaxto:li to:nali moka:wa ke:ni:n tle:n to:nal.
<Sync time="94.084"/>
N to:nali n tle:n yowi n kitlahtlaniah, n nich..., nich..., ichpopo:xtli n siwa:tlanki
<Sync time="103.348"/>
*Siempre** se: to:nali s..., *este**, eh, a:mo san tle:n ya kwali to:nali.
<Sync time="110.508"/>
No: kitla:liah martes noso viernes.Mm. A:mo, a:mo san tle:n ya kwali to:nali ki..., kitla:liah.
<Sync time="124.073"/>
De onka:n, de onka:n tla: yo:kitla:lihkeh to:nali te:l ya kilwiah n,
<Sync time="137.637"/>
kilwiah n siwa:tlanki tle:no:n kiwi:kaskeh.
<Sync time="142.109"/>
Kiwi:kaskeh o:me *docena** n, n tamalin, se: chikiwitl n *pan**,
<Sync time="150.49"/>
ke:ski se: mahtlamo:me *cerveza** noso se:, se:, se: *carton** tle:n kiwi:kaskeh.
<Sync time="160.165"/>
Wa:n para i:na:nah *como** i:na:nah a:mo tla:wa:na te:l ya, ya kiwi:kiliah *i:refresco.** Mm.
<Sync time="169.207"/>
Te:l ya ompa ya yowi n ahsi wa:n ya, n, n siwa:tlanki ye:n tlayeka:na#.
<Sync time="177.959"/>
N tla:, n te:tah n i:ta:tah n ichpo:xtli, *este**, a:mo, a:mo yeh,
<Comment desc="Esta palabra en algunas partes es lo mismo de ye:k"/>
 yeh te:no:tsa,
<Sync time="191.311"/>
te:l ye:n siwa:tlanki ye:n tlana:mík.
<Sync time="194.913"/>
Mm, n tla: kiwi:tikih, n tla: kimihtiah *o** tla: tle:no:n, pos ye:n, ye:n tlana:miki.
<Sync time="201.057"/>
*Claro** yowi de i:ka kwali tlahto:li, yowi n, yowi n, *este**, motla:tlahtia tle:n i:k, tle:n i:k yahtokeh.
<Sync time="209.697"/>
Te:l ya ahsi tle:n i:ka, tle:n i:ka n o:tiwa:lahkeh timitsno:no:tsah, *este**, no:n to:n.... Ohkó:n.
<Sync time="219.06"/>
To o:tiwa:lahke timi..., timits..., timitsmakah *cuenta** tle:n nika:n o:ti..., o:..., tle:n o:tihtla:lihkeh n to:nali. A *bueno** ya.
<Sync time="228.926"/>
Ya mono:no:tsah, ya kitla:liah.
<Sync time="233.232"/>
*Pues** n i:pa:kilis n te:ta:tah, n te:na:nah.
<Sync time="238.356"/>
Yeh kihtowa ni:ni:n mote:lpokah a:mo ne:chpa:htia,
<Sync time="241.95"/>
tle:ka n ni..., nikita kino:tsa ohsiki n ichpopo:xtin. A:mo te:no:tsa ihb'a:k nihna:mikia.
<Sync time="249.321"/>
A:mo, a:mo kino:tstok no: ich..., noichpokaw.
<Sync time="253.811"/>
Te:l, a:mo yeh tlahmati. 
<Sync time="256.367"/>
Nochi n te:ta:tah pe:wi n kite:milia no:no:n *familia.**
<Sync time="263.116"/>
Te:l a:mo nankipiah tle:n i:k nankitikipano:skeh. 
<Sync time="266.691"/>
A:mo, *este**, a:mo tikitini namote:lpokaw ki....
<Sync time="273.25"/>
Tehwa:n tihnikih se: telpo:xtli ma tikiti. 
<Sync time="276.42"/>
Ma kipia kwali kali, ma nochi i:no:n ki..., ki..., *este**, kilwiah.
<Sync time="283.281"/>
Te:l, eh, *pues haz de cuenta** ki..., kipina:wiah. Kipina:wiah n te:lpo:xtli.
<Sync time="291.654"/>
Te:l, ya n i:ta:tah, i:na:nah mokalakiah,
<Sync time="297.218"/>
Yehwa:n ki..., ki..., kichi:waskih kinohno:tsaskih pa ma, ma tikiti.
<Sync time="305.631"/>
Ma moye:hwi:ka i:wa:n, i:wa:n ohsiki:nten n i:tla:kaihni:wa:n.
<Sync time="311.431"/>
Yeh o:kikak.
<Sync time="312.79"/>
Yeh a:mo kikalakiah n ma i:pan kalihtik. Yeh moka:wa kiya:wak.
<Sync time="318.801"/>
Wa:n ompa kikahtok
<Comment desc="Nota la k>h ___ t"/>
 nochi n tle:n, tle:n kilwiah. Mm.
<Sync time="326.527"/>
Te:l ya, tla: yo:ki..., yo:kikak nochi, n te:ta:tah kihto:s.
<Sync time="336.046"/>
Ma, ma i:wa:n ma timono:no:tsaka:n no..., nochpokaw.
<Sync time="340.606"/>
N tla: kiye:hkaki n, te:l i:pan oksé: to:nali nanwa:la:skeh.
<Sync time="346.348"/>
Te:l, *este**, ya nankimatiskeh tle:n o:kihtoh nochpokah.
<Sync time="351.383"/>
Kina:nkili:s noso a:mo kina:nkili:s.
<Sync time="354.07"/>
Mm. Tehwa:n i:wa:n timotla:tlawti:skeh tikilwi:skeh.
<Sync time="358.239"/>
Kwale, kwale te:lpo:xtle tikitini, *este**, ki...,
<Sync time="365.074"/>
Tite:ch..., tite:chye:kitas ihb'a:k i:wa:n tomitla:li:s.
<Sync time="371.552"/>
Yeh ya i:tlahto:l. 
<Sync time="372.743"/>
Te:l nanwa:la:hkeh ni:n to:nali wa:n.
<Sync time="377.317"/>
Wa:n ya onka:n nankimatiskeh. N tla: o:tlana:nkilih *o** a:mo o:tlana:nkilih.
<Sync time="382.399"/>
Te:l ya kitla:liah tle:n to:nali.
<Sync time="384.836"/>
Kitla:liah se:, *este**, ye:poali, ye:poali to:nali.
<Sync time="393.112"/>
Te: i:pan ye:poali to:nali ya yowih.
<Sync time="395.654"/>
Ya kachi kiwi:kah. Kiwi:kah se: chikiwitl kachi we:yi n *pan**.
<Sync time="402.443"/>
Kiwi:kas se: chikiwitl n tamalin, yeh kiwi:ka n nakatl.
<Sync time="410.864"/>
Wa:n ahsih. Wa:n te:l tiwi:ts tihmatih, *este**, tle:n, tle:n i:tlahto:l namochpokaw
<Sync time="419.322"/>
¿Ki..., kina:nkili:s note:lpokah noso a:mo kina:nkili:s?
<Sync time="424.155"/>
Ya, *este**, yowi n, n siwa:tlanki i:wa:n mono:tsa n te:ta:tah i:wa:n te:na:nah, wa:n ya kinkalakiah.
<Sync time="435.76"/>
Ne:pa ya ki..., kite:ma:htia n chikiwitl.
<Sync time="439.451"/>
Nochi n tle:n kiwi:kah, n tioweh n te:tlahpalowah. Mm.
<Sync time="445.189"/>
Tla: yo:kitla:lih n, yo:ki..., yo:kite:kwi:lih. *Trabajo es de que** ma kite:kwi:li se: *cosa, porque* ....
<Sync time="453.473"/>
Kito:sneki tlana:nkili:s n ichpo:xtli. N tla:mo, tla:mo tle:n kite:kwi:lia,
<Sync time="460.651"/>
de no:n to:nali, te:l, kito:sniki a:mo o:tlana:nkilih n ichpo:xtli. A:mo, a:mo i:pa:kilis i:wa:n motla:li:s no:no:n te:lpo:xtli.
<Sync time="469.447"/>
Pero n tla:, tla: san poh
<Comment desc="El poh quiere decir algo fuerte, y lo relacionan con la madera dura o fuerte. Nótese que árbol se dice powitl. También nótese que en Cuetzalan dicen kohtsahtsi, grita fuerte"/>
 kipa:ktia
<Sync time="472.96"/>
o:ksep..., kipa:htia n, n te:lpokatl, ichpo:xtli,
<Sync time="478.823"/>
pos ma:ski se: xiwitl n ki:kawihtos
<Comment desc="La /i:/ es larga y el verbo es i:kawia, significa 'insistirle algo a alguien"/>
, kitlahtlantos.
<Sync time="483.194"/>
Mm. Pero onka:n ya, pe:wi n kina:miki i:pan ohtli kilwia.
<Sync time="491.274"/>
Ki..., i:wa:n kilí:
<Comment desc="kilí: = kilia"/>
 'pa:htiah i:wa:n kiniki motla:li:s.
<Sync time="495.804"/>
Yeh yiski i:pa ya mose:pantla:li:skeh.
<Sync time="499.852"/>
Wa:n pos ompa ya n i:tlahto:l n ichpo:xtli tla: o:kina:nkilih, te:l pos ya kwali ki....
<Sync time="506.495"/>
Ya yowi kitla:li:skeh tle:n to:nali n ki..., kite:makaskeh. 
<Sync time="511.472"/>
Wa:n, *este**, tla:m..., tla:mo, *este,**
<Sync time="517.799"/>
*hasta** i:pan tla: yo:..., yo:tlana:nkilih n ichpo:xtli ma:ski i:pan ohtli te:l, ya kiwi:kiliah oksipa.
<Sync time="526.214"/>
N tla:mo, tla:mo i:pa:kilis n ichpo:xtli nochi mokopa n *pa:ntsi:n**, tamali nochi tlakopi:ltiah a:mo, a:mo kite:kwi:liah.
<Sync time="534.783"/>
Pero ke:n name:chilwia tla: o:kite:kwi:lih se: n tamali, se: *pa:ntsi:n** se:, *cerveza**, se: kamatl n a:kichtli.
<Sync time="543.624"/>
Po no:n kihto:sniki ya n ichpo:xtli yo..., i:wa:n yo:mono:no:ts i:ta:tah o:kina:nkilih ma, ma kina:nkili:ka:n te:lpo:xtli.
<Sync time="551.662"/>
Te:l ya ye:k..., ihb'a:k ya, ya no:no:n ki..., kite:kwi:liah.
<Sync time="557.783"/>
Te:l i:pa ya, *este**, kikalakiah n te:lpo:xtli.
<Sync time="561.444"/>
Ya ma, ma i:wa:n ma mo..., mono:tsa n pe:w..., ma moi:xmatika:n, mm.
<Sync time="568.55"/>
Ya, *est[e]**, kihto:sniki i:pa:kilis n il..., n ichpo:xtli, i:wa:n mose:tili:s n te:lpo:xtli
<Sync time="576.744"/>
No:nka:h pe:wa
<Comment desc="Aqu se escucha pe:wa no pe:wi como generalmente dice"/>
 n pa:kilistli ya i:pan ohtle kwale ki:no:tsa.
<Sync time="582.629"/>
*Este**, mono:no:tsah,
<Comment desc="Se escucha corta la primera /o/ pero no está la aspiración que se espera. No está claro . Por ahora se considera no:no:..."/>
 mm, kiá..., kilwia tiya:skeh n tiá:nkistli n ka:ni:n yowi kitlahtla[ni]lia *permiso** ni:...,
<Sync time="592.049"/>
n i:nta:tah n i:nna:nah wa:n onkah ya kitla:liah tla: se: xiwitl, se: xiwitl, tat..., tla: o:me me:stli ye:i me:stli,
<Sync time="605.304"/>
yehwa:n kihto:skeh n te:lpopo:xtli n ichpo:xtli i:wa:n te:l..., te:lpo:xtli ya yehwa:n ya motla:liah *de acuerdo**.
<Sync time="612.54"/>
Tla: tihnikih timose:tili:skeh i:pan na..., chikwasen me:stli, o:me me:stli yehwa:n kitla:liah n to:nali ya, neh,
<Sync time="623.218"/>
te:l ya ihkwa:[k] mo..., ya mose:..., mose:tiliah
<Sync time="629.317"/>
kin..., kintla:liliah se: pitlatl.
<Sync time="631.881"/>
Kiso:wiah se: pitlal wa:n motlankwa:kitsah.
<Sync time="636.45"/>
Wa:n ya onka:h pe:wi kitlahto:ltiah n, n siwa:tlanki nochi ke:n moye:hwi:kaskeh ya nochi i:n.
<Sync time="644.271"/>
Te:l, ipo..., ihkwa:k ya, ya mahkob'ih.
<Sync time="649.197"/>
Kimpano:ltiah ka:ni:n ompakah ya n mitlatl.
<Sync time="654.488"/>
Ompakah nixtlamali. Te:l onka:h pe:wa
<Comment desc="Otra vez se escucha pe:wa en lugar de pe:wi que con este hablante es más común."/>
 n tlapaya:na i:ka n mitlatl.
<Sync time="660.761"/>
Ya kichi:wa n tamali, kitlatlatiah.
<Sync time="665.41"/>
Tla: yo:ihsik nika:n, nika:n ihsitok n tamali, nika:n ihsitok n, m b'ohtia.
<Sync time="673.621"/>
Te:l ya ki..., ya kitla:liliah n *nimimesas** ka:ni:n tlakwa:skeh.
<Sync time="681.103"/>
Wa:n ohkó:n ke:ni:n molo:ntok n tamali, n tla: ya ihsik i:wa:n b'ohtia.
<Sync time="687.673"/>
Te:l kichi:wa n ichpo:xtli ma kiye:kki:xti n tamali.
<Sync time="692.893"/>
I:wa:n i:ma ohkó:n ke:ni:n, n tla: kwali o:kiki:xtih a:mo o:moma:tlahtlatih,
<Sync time="698.6"/>
te:l kihto:sniki b'ali siwa:tl n, i:wa:n, eh.
<Sync time="703.005"/>
Wa:n tla: 'ki:xtia n i:ka n b'ohtia ohkó:n kiki:tskia, wa:n kitla:lia i:pan *mesa**,
<Sync time="710.627"/>
wa:n [om]pa kitla:lia n pa:patla.
<Comment desc="Probablemente Canna sp., on C. indica o C. tuerckheimii"/>

<Sync time="712.429"/>
Ka:ni:n kitla:lia n [...] wa:n kitlapa:nah, kipostikih sa: hkó:n tla: ya ihsik pos postiki n,
<Sync time="720.09"/>
n i:..., n i:ke:s, n i:ma:estlakapal nohke:n.
<Sync time="725.056"/>
Wa:n kimaka tlahkopa n te:lpo:xtli wa:n ye moka:wia n te:lpo:....
<Sync time="729.046"/>
wa:n ompa pe:wi n tlakwah, wa:n ya.
<Sync time="733.053"/>
Tla: yo:tlakwahkeh te:l ya panowa n te:ta:tah, te:ta:tah n i:ta:tah te:lpo:xtli n i:na:nah.
<Sync time="742.263"/>
yeh i:wa:n mono:tsa n te:ta:tas, motlahkonawatiah.
<Comment desc="Monawatia es despedirse, aparentemente motlahkonawatiah es la forma de despedirse al poner los brazos alrededor de la cintura de la persona con quien se despide"/>

<Sync time="747.641"/>
Mo..., ya yo..., yo:mose:tilihkeh yeh no:n.
<Sync time="751.148"/>
Te:l ya n a:kin yowi n a:kin kin..., kin..., [ki]milwiah mona:mikti:s ni:n a:kin.
<Sync time="760.394"/>
Ya n kateh n kiya:wak. 
<Sync time="762.562"/>
Yehwa:n yo:kichi:hkeh i:no:n ya kimpano:ltiah xkahkalakika:n ya pa tiketlab'askeh nochti:n ya. 
<Sync time="769.905"/>
Kichi:wah no:no:n, no:no:n pa:kilis..., we:yi pa:kilistli.
<Sync time="773.987"/>
Ohkó:n, ohkó:n ni:..., ni:n n i:mintlalna:mik, nompa n kitlahtlaniah n ich..., n ichpopo:xtih.
<Sync time="783.102"/>
A:xa:n a:hmo, a:xka:n ya nika:n kitla:..., pe:wi i:pan *escuela** mo..., motlasohtlah pe:wi mono:tsah. 
<Sync time="792.05"/>
Kitla:liah san ma, ma tlami n xiwitl i:ka n *escuela** ya i:wa:n mose:tiliah.
<Sync time="798.086"/>
Axtoh a:mo, axtoh ok ohkó:n o:katkah. Mm.
<Sync time="801.486"/>
O:n..., nika:n ma name:chno:no:tsa neh a:mo *o:ne:chtoka:roh**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="809.016" endTime="824.82">
<Sync time="809.016"/>
Kwali. Itte:chono:no:tsa de *que**, eh, ihkwa:k ok o:kitlaniah n ichpokatl wili:ka martes noso viernes ¿tle:ka i:tich no:n to:nal?:
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="824.82" endTime="859.493">
<Sync time="824.82"/>
A:mo nihmati tle:ka kitla:liah no:no:n, no:no:n to:nali.
<Sync time="835.553"/>
tla: oksé:, oksé: to:nali a:mo, a:mo, ki..., n tla: yowi n siwa:tlanki no:n to:n..., oksé: to:nali,
<Sync time="844.957"/>
na:, miercoles, jueves, lunes, *o**
<Sync time="849.336"/>
*mejor** a:mo kitlapowah n *puerta** wa:n a:mo kina:nkiliah. 
<Sync time="852.744"/>
Pero tla: i:no:n to:nali, te:l ki..., kina:nkilí:. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="859.493" endTime="870.193">
<Sync time="859.493"/>
¿I:n siwa:tlanki ihkwa:k yawi, yaweh no:iwki n i:... n i:tahwa:n te:lpokatl?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="870.193" endTime="924.435">
<Sync time="870.193"/>
N yowih, yowih n kimatih,
<Sync time="874.572"/>
yowih n kimatih, n te:lpo:xtli a:mo yowi.
<Sync time="877.762"/>
No:n to:nal a:mo yowi, ihkwa:k yowi n kimatih a:mo, a:mo yowi.
<Sync time="882.312"/>
Ya kiwi:kah n te:lpo:chtli ihkwa:k i:k o:me *mano**.
<Comment desc="Esto es, dos vueltas."/>

<Sync time="886.683"/>
Yowi n kimati n tla: o:tlana:nkilih n ichpo:xtli.
<Sync time="889.922"/>
Ihkwa:k ya kiwi:kah n te:lpo:xtli.
<Sync time="893.064"/>
Tla: o:kihtoh kina:nkili:s,
<Sync time="895.56"/>
te:l ya kipano:ltiah n te:lpo:xtli wa:n ya ma, ma i:wa:n mono:tsa n ichpo:xtli de onka:h pe:wa n
<Sync time="902.159"/>
ya mono:tsah, mona:mikih i:pan ohtli, i:pan *tienda** ka:n ya pe:wi n mo..., mono:tsah. 
<Sync time="910.592"/>
Axtoh a:mo.
<Sync time="914.032"/>
Mm, yehwa:n mo..., yehwa:n mo..., mose:panilwiah. 
<Sync time="918.094"/>
Wa:n ya sa:te:pan pe:wi ya yehwa:n mo..., mono:ts.... Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="924.435" endTime="928.469">
<Sync time="924.435"/>
¿Wa:n n siwa:tlanki max kitlaxtla:wiah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="928.469" endTime="940.672">
<Sync time="928.469"/>
A:mo. A:mo. I:pa:kilis. I:pa:kilis. Mm, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="940.672" endTime="942.261">
<Sync time="940.672"/>
Kwali.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="942.261" endTime="944.59">
<Sync time="942.261"/>
¿Tle:noh moto:ka:tsi:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="944.59" endTime="950.955">
<Sync time="944.59"/>
Mm, noto:ka: Rosendo Enrique Aldana Barrera.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="950.955" endTime="954.339">
<Sync time="950.955"/>
¿De ka:ni:n tehwa:tsi:n
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="954.339" endTime="958.698">
<Sync time="954.339"/>
Noka:kalah San Cristobal Xochimilpan.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="958.698" endTime="964.999">
<Sync time="958.698"/>
Neh nika:n, eh, Ángeles Márquez Hernández wa:n n impowi nika:n San Miguel Tenango.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="964.999" endTime="968.982">
<Sync time="964.999"/>
Tlasohka:mati.
<Sync time="968.883"/>

</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
