<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Tepet_MatCl_MIM495-CRF402_Ichkameh-waan-ichkatl-Borregos-y-lana_2022-06-02-d" version="13" version_date="250513">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Maria Concepción Robles Fernández" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Maria Concepcion Ibañez Malpica" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="849.369">
<Turn startTime="0" endTime="12.602" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
O:niwa:lah nikniki nimitsno:no:tsas tokoma:lehtsi:n.
<Sync time="5.41"/>
[Xi]ne:chilwi ya wehka:w max o:tichkapiaya.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="12.602" endTime="17.457">
<Sync time="12.602"/>
Ke:mah o:nichkapiaya nikiwi:ka b'ohtlah n tlapialmeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="17.457" endTime="19.435">
<Sync time="17.457"/>
¿O:tikinko:w?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="19.435" endTime="91.491">
<Sync time="19.435"/>
A:mo o:niko:w, a:mo o:niko:w no:no:n yeh, 
<Sync time="22.681"/>
i:a:xka no:n *probrecito** no..., no..., nona:nah, katka no:na:n, simi nona:n kihtowa kiniki ichkatl o:kiko:w.
<Sync time="31.194"/>
O:kipixtoya kehtowa n ohkó:n yehwa:n mila:k nikehtowa ye:n o:.., no: o:kike:miah n tohmitl n tohmitilmahtl.
<Sync time="38.416"/>
O:kiko:w para kiki:xtili:s n i:tohmiyo wa:n kichihchi:was n i:tilmah.
<Sync time="42.343"/>
I:wa:n o:katka ayamo se: 'kaktok oksiki tilmah kikowah nió:n tle:no:n.
<Sync time="46.327"/>
O:kiko:w wa:n a:xka:n *como** noso yeh sa: niman a:kmo a:mo wehka:w niman yo:poli:w.
<Sync time="51.434"/>
Wa:n nona:nah ok o:kipixtoya, o:kimpixtoya.
<Sync time="54.531"/>
I:wa:n nioh n b'ohtlah nikin..., *nikincuida:rowa.**
<Sync time="57.458"/>
Sa:te:pan yo:poliw sa: ne: o:ne:chka:wayah san neh n o:nikimpixtoya.
<Sync time="61.325"/>
No:no:n i:a:xka n *probre** nona:nah o:katka o:kinko:w n tlapialmeh.
<Sync time="64.879"/>
Wa:n ohkó:n nikixi:ma, nikinki:xtilia n i:ntohmio wa:n ni...,
<Sync time="70.48"/>
nik..., nik... wa:n nikpa:ka.
<Sync time="72.751"/>
[Nik]pa:ka wa:n n'moya:wa wa:n n'tsa:wa. Te:tlake:wia ma kipochi:naka:n.
<Sync time="77.779"/>
Tla: yo:..., kipochi:nah n'pe:pe:wa n'tsa:wa, n'chihchi:wa n tilmahtl. Niktehte:ka nikehkiti.
<Sync time="85.436"/>
Nochi b'ali no:n n'chi:waya, ma:s nikno:kone:tl pero o:nimomachteh o:ne:chne:xtilih n *pobre** nona:nah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="91.491" endTime="93.041">
<Sync time="91.491"/>
¿Tle:n i:k o:tikpa:kaya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="93.041" endTime="115.54">
<Sync time="93.041"/>
Ye:n i:ka n ahmo:l, i:ka ahmo:l nib'ehpa:kaya
<Comment desc="Nótse que no se escucha b' en lugar de kw pero no se escucha muy fuerte la &quot;implosión&quot;"/>
, tle:n mochi:wa b'ohtla.
<Sync time="98.166"/>
B'ohtla ka:n ya ne:si mochi:wa.
<Sync time="100.264"/>
O:t'te:mowa:yah milá:k t'te:mowah, tla:mo *[has]ta** tikowah n tla:mo tikpiah.
<Sync time="105.223"/>
Wa:n i:k o:nikpa:kaya ma tla:, mal tle:n tikowas xapoh ma xapoh kehtowah. Kachi wehka kiwi:ka xapoh *como** ne:
<Sync time="111.222"/>
tla: pitsotik n tohmitl *como** milá:k keh chiya:wak a:mo, a:mo kimati ki:sa sokitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="115.54" endTime="118.352">
<Sync time="115.54"/>
<Who nb="1"/>
¿Xo:t'ma:xab'alowa:ya n tohmitl?
<Who nb="2"/>
Ye:n ahmo:l.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="118.352" endTime="178.399">
<Sync time="118.352"/>
Wa:n yeh ahmo:l *como** chichik, yeh milá:k kiki:xtila:ya sokitl.
<Sync time="122.528"/>
San ye:n o:nikpa:kaya, i:wa:n nikpa:ka wa:n nik....
<Sync time="126.071"/>
Tla: yo:nikpa:kak n'moya:wtikah.
<Sync time="128.728"/>
Tla: yo:nikmoya:w oksipa nikte:ta:[ke:]wia san nohmah te:kali
<Comment desc="Checar transcripción ya que no se escucha bien y no hay un significado claro de te:kali o te:kalis"/>
 se:..., n, se:te:tla:ke:waya ma ne:chpochi:nili:ka:n wa:n sa: pe:wa n'tsa:wa.
<Sync time="137.13"/>
Tla: yo:nik..., [yo:]niktsa:w.
<Sync time="139.314"/>
Oksipa ya nik..., nikilwia n'tehte:ka n'kimana siki b'owitl ihkí:n wa:n ....
<Sync time="144.266"/>
Keh tik..., tiktehte:kah wa:n tio:tl[ak] ye tik..., tika:nah.
<Sync time="148.854"/>
Tikpilowah i:ka mikatl nochi ke:meh ti'b'ahb'a:ilpiah.
<Sync time="153.15"/>
T'ki:xtiah i:ka n b'owitl ohkó:n ya pe:wa tikehkiteh n totilmah.
<Sync time="156.525"/>
*Como** ye:n o:tike:miah pos wili:ka ohkó:n o:tikchihchi:wayah.
<Sync time="160.179"/>
Mal ke:n a:mo tikchi:waskeh wa:n yehwa:tl no: o:tike:miah simi. Wa:n a:xka:n milá:k yo:poli:w a:kma:kin, sa: a:kmakah ke..., sa: yakin kike:meh.
<Sync time="167.83"/>
Nochi ohkó:n o:tikchihchi:waya n titl..., n tohmitl.
<Sync time="171.558"/>
*Como** nikita o:te:chne:xtila:yah n to..., tona:wa:n i:ka no:n timomachtiah yo:timomachtihkeh wa:n yo:li:k tikchihchi:wayah n totilmah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="178.399" endTime="185.108">
<Sync time="178.399"/>
<Who nb="1"/>
¿N tohmitl n o:t'pa:kaya max o:t'ma:xab'alowa:ya *o** san ohkó:n o:tika:wihwi:tikia?
<Who nb="2"/>
A:mo nimine:chilwia neh san,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="185.108" endTime="216.781">
<Sync time="185.108"/>
san tikso:was n i:pan titli n ka:n we:yi wa:n,
<Sync time="188.956"/>
wa:n tik..., tikwi:tikis
<Comment desc="No es kw > b' porque hay una división morfológica entre ni-k-wi:tiki-s"/>
 n ahm..., ke:meh 'tihtiwi:s n ahmo:l ke:meh paya:..., poxa..., xama:ni.
<Sync time="194.58"/>
Wa:n i:k tipe:wah t'wi:tikih n tohmitl ma kiki:xtilia
<Comment desc="Se escucha la -ia final aunque como es optativo uno esperaría kiki:xtili"/>
 sokitl.
<Sync time="198.831"/>
Teh no: t'ma:xab'alo:s a:mo wili yeh,
<Sync time="201.282"/>
yeh san [xik]wihwi:tiki i:ka ne:n ahmo:l.
<Sync time="204.545"/>
Pero *parejo** ompa mi:xtextik mimiltik tikwi:tikta:s.
<Comment desc="Se mantiene kw por la división morfológica, ti-k-wi:tik-ta:s"/>
 Ki:sas n sokitl. Wa:n [mi]lá:k ki:sa sokitl *como** milá:k sokiyohkeh n tlapialmeh
<Sync time="212.487"/>
Wa:n tla: yo:tikchipa:h no:n ya b'ali se:kiki:xtia, se:kiso:wa, wa:k[i].
<Comment desc="Puede ser que es una /i/ sorda, pero casi o no se escucha."/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="216.781" endTime="223.924">
<Sync time="216.781"/>
<Who nb="1"/>
¿Wa:n tla: kipia sahsa:l ke:nihki ninkichi:wah tla: nimob'e:h?
<Who nb="2"/>
Ah, pos tikihki:xtili:s ihb'a:k ohkó:n tikmoya:wa tiki:xtili:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="223.924" endTime="265.42">
<Sync time="223.924"/>
N sahsa:l tiki:xtil:is, n sahsa:l tiktlamo:tlas *porque** b'ali ohkó:n tla:mo ma,
<Sync time="228.193"/>
kehtowah n a:kin xkintla:ke:wa tlapochi:nah kilkih..., kilkit..., ki..., tle:n 'kokowa ne:n sahsa:l.
<Sync time="234.111"/>
N ohkó:n t'moya:wah tikihki:xtiliah n sahsa:l 'tlamo:tlah.
<Sync time="238.379"/>
I:ka no:n ohkó:n o:tikchi:wayah nikihtowa hkó:n ne:chne:xtilia *pobre** nona:nah ya ohkó:n o:nimomachteh. Ohkó:n o:n'chi:waya notil..., notilmah ohkó:n o:t'chi:wayah mila:wak.
<Sync time="246.837"/>
Ye:n o:tike:miah simi max ke:yeh o:kine:xtihkeh oksipa b'ali sa: yehwa ya tikowah ohkó:n tikchihchi:wah n a:xa:n.
<Sync time="253.253"/>
Pos ye:n n'pixtok nob'e: se: yanb'ik n pix..., [...], ichpo:chtl o:n'ne:xtilih, yanb'ik.
<Sync time="258.545"/>
Yeh tok
<Comment desc="creo que quise decir *hasta** ok..."/>
 o:nchihchi:w *como** a:kmo nike:mi, ompa nike:wtok
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="265.42" endTime="267.731">
<Sync time="265.42"/>
¿A:mo no: tiknamaka?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="267.731" endTime="274.165">
<Sync time="267.731"/>
Nikihtó: n'namakas pero ayamo n'namaka.
<Sync time="270.335"/>
Ma:s a:kmo no: nike:mi sawil ompa nikpixtok.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="274.165" endTime="276.878">
<Sync time="274.165"/>
¿Nochi tehwa:tl n o:tiktli:lwa:ya
<Comment desc="Del verbo tli:lwia"/>
 n b'e:itl?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="276.878" endTime="277.568">
<Sync time="276.878"/>
¿Ei?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="277.568" endTime="279.751">
<Sync time="277.568"/>
¿Tehwa:tl no: tiktli:lwa:ya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="279.751" endTime="293.016">
<Sync time="279.751"/>
Teh o:n nehwa:tl pos tikowah ne:ne:n kiliah,
<Sync time="282.541"/>
kilwiah tlapal.
<Sync time="284.374"/>
Tikowah n Zacatlán wa:n no: i:k se:ki..., se:ki..., se:kichihchi:wa.
<Sync time="288.415"/>
Poso:ni i:ka ko:mitl wa:n b'ali se:moka:wa keh no: tli:liwi.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="293.016" endTime="298.751">
<Sync time="293.016"/>
<Who nb="1"/>
A:xmo ka
<Comment desc="Quizá de i:ka seguido por una palabra incompleta"/>
 tikin..., ma siki ok tilmahchi:wah n tokni:wa:n tle:n wehkayo:meh.
<Who nb="2"/>
Max.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="298.751" endTime="306.143">
<Sync time="298.751"/>
Ok ye:k kike:meh yehwa ohkó:n kikowah kichihchi:wah i:ka
<Sync time="302.141"/>
keh no: kitli:l..., moka:wa b'altsi:n tli:ltik.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="306.143" endTime="311.513">
<Sync time="306.143"/>
<Who nb="1"/>
Xa: kikowah tle:n oksiki tlamayimeh
<Comment desc="Es el plural de tlamantli o tlamanteh. Habría que analizar esta palabra"/>
, tle:n nika:n tehwa:n nikita a:kmo kachi kike:meh.
<Who nb="2"/>
Poso:ni
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="311.513" endTime="341.631">
<Sync time="311.513"/>
A:kmo, a:kmo kike:meh.
<Sync time="313.806"/>
Kachi kike:meh ok kike:meh yehwa:n, ne:n,
<Sync time="317.219"/>
yehwa:n, ne:n, Xo:no:kte:kas
<Comment desc="Es decir, gente -te:kah, to Xonotla o como también originalmente Xo:no:ktlah"/>
 nochi kike:meh yehwan, nochi ye:n kichihchi:wtokeh yehwan
<Sync time="321.84"/>
Xo:nokte:kah, Tenan..., Tenantitlan i:ncha:n nochi ok ye:n
<Comment desc="Es como yeh pero ye:n es para señalar objetos"/>
 kike:meh wa:n *como** milá:k kimpiah n ichkameh.
<Sync time="327.184"/>
Kimpiah ok nochi, kimpiah yehwa:n *merinos** yehwa:n kikinki:xtiliah n i:ntohmiyo.
<Sync time="331.843"/>
Yehwa:n nikita kike:meh pero n tehwa:n a:kmo tike:meh yo:tpo..., yo:tikilka:wkeh yeh.
<Sync time="336.867"/>
a:kmo tike:mih wa:n ihkó:n n'pixtok nochi n tilmahtl wa:n a:mo keh nike:mi.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="341.631" endTime="343.39">
<Sync time="341.631"/>
Ke:mah
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="343.39" endTime="352.334">
<Sync time="343.39"/>
milá:k, o:timomachtihkeh 'chihchi:wah a:mo no: ohkó:n n ke:n
<Comment desc="Se escucha que dice che:n"/>
 o:moke:mia moaw....
<Sync time="348.808"/>
A:mo ki:xmateh tle:no:n mokowas tike:miskeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="352.334" endTime="356.634">
<Sync time="352.334"/>
A:xa:n o:kika:wkeh *como** yo:patiyowak a:kmo kinikeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="356.634" endTime="374.274">
<Sync time="356.634"/>
a:kmo kinekih, a:kmo kinekeh ki..., kikowaskeh *como** patiyoh.
<Sync time="361.35"/>
Wa:n ne:si kinamakatokeh n oksiki tilmahtl.
<Sync time="365.286"/>
[No]che n tik..., tikowah nochi tike:mih milawa:k. a:kmo tik.... Neh n'[ma]chilia a:kmo ne:chpa:ktia nike:mis n'[ma]chilia i:pan no: n iti:k.
<Comment desc="Esto es, se siente pesada por la falda de lana"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="374.274" endTime="381.201">
<Sync time="374.274"/>
<Who nb="1"/>
¿Wa:n mopilwa:n xno: a:kin o:k..., o:kimone:xtileh, o:tikne:xtileh ma momachti ke:meh ya wehka:w n teh n o:tikchi:way[a].
<Who nb="2"/>
O:momachtihkeh, o:momachtihkeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="381.201" endTime="399.396">
<Sync time="381.201"/>
O:kimomachtihkeh nochi *siquiera** o:me:n o:momachtihkeh wa:n o:tlahkitiah.
<Sync time="385.315"/>
Momachtihkeh. Wa:n a:xa:n *como** a:kmo,
<Sync time="388.711"/>
a:kmo ye:n kike:meh yeh yo:mopatlakeh nochi.
<Sync time="392.674"/>
a:kmo, a:kmo n'chihchi:wa milá:k i:ni:n ichkameh yo:nikin..., yo:nikinamakak ma tle:no:n ok niki:xtili:s i:tohmiyo.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="399.396" endTime="401.603">
<Sync time="399.396"/>
<Who nb="1"/>
I:k o:...,
<Who nb="2"/>
¿a:kmo tle:n tikimpia?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="401.603" endTime="412.236">
<Sync time="401.603"/>
ohkó:n nehwa:tl o:nikimpiaya milá:k ne:chb'ala:niah cho:cholowah *mejor** sa: o:nikinamakak nochi b'ale.
<Sync time="407.064"/>
O:wehkeh ihb'a:k tlasese:ya milá:k se:sikwi
<Comment desc="No se escucha el b' que generalmente es la realización de kw"/>
 se:yawi n b'ohtla.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="412.236" endTime="416.476">
<Sync time="412.236"/>
<Who nb="1"/>
A pos b'altsi:n yo:tine:chno:no:ts tlasohka:mate.
<Who nb="2"/>
Ah ne:chb'ala:nihkeh yo:...,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="416.476" endTime="433.43">
<Sync time="416.476"/>
Nik..., nikinamakas *todavia** mm, keh b'ali ohkó:n a:kmo no: nioh b'ohtlah. Tla:mo no: [ni]xosib'tinimi n b'ohtlah ke:n tlasese:ya.
<Sync time="422.155"/>
Tipaltis nochi i:wa:n tipaltis a:mo b'ali.
<Sync time="425.512"/>
Sa: i:k *como** kateh mal ke:n tikmakas tlaxkal, yeh n wili:ka ye:n kib'ah n a:ka:wal
<Comment desc="A:ka:wal es como el rastrojo"/>
 i:ka i:k tiyahtikateh tioweh tikimpiati:weh
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="433.43" endTime="436.81">
<Sync time="433.43"/>
<Who nb="1"/>
Nika:n o:ni..., ka:n o:nikimpixtoya o:nikinamakak.
<Who nb="2"/>
Ke:mah. 
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="436.81" endTime="440.306">
<Sync time="436.81"/>
<Who nb="1"/>
Owehkeh se:kimpia no:nkeh tlapialmeh kipí: xkimpiah
<Comment desc="Aquí la -h es de la direccional, - ir a ..."/>
.
<Who nb="2"/>
Ah milá:k owehkeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="440.306" endTime="456.43">
<Sync time="440.306"/>
Wa:n tiwili motia:panti
<Comment desc="No está claro si está así debe ser transcrito y si es correcto cuál es el significado de tia:panti"/>
 kipí: tikwi:kas.
<Comment desc="Se escucha kw y se mantiene por la división morfológica ti-k-wi:ka-s"/>

<Sync time="442.667"/>
Wilika tik..., tikpiati:w ma tlab'a n b'ohtlah ma ya a:ka:wal n i:k yo:li mal ke:ni:n t'chi:waskeh ohkó:n ta mal t'makati[a]s.
<Comment desc="Es el progresivo futuro con reverencia, cf. t'makatos"/>

<Sync time="450.617"/>
Ohkó:n o:tikpiayah *pobre** tlapialmeh a:xka:n yo:niknamakak *igual** a:kmo tle:n ni[kpia] tlapial.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="456.43" endTime="460.703">
<Sync time="456.43"/>
¿Wa:n ke:nihki no:, no: o:tikchihchi:waya max tie:n
<Comment desc="Se tiene que checar tie:n teh para transcripcion y para significado"/>
 teh n o:tiktehte:kaya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="460.703" endTime="468.121">
<Sync time="460.703"/>
Pos yeh san nehwa:tl niktehte:ka nimitsilwihtok tikma:manah n b'owitl,
<Sync time="463.357"/>
b'a:b'ohyeh ki:ntsitsi:n wa:n t'ma:manah ompa t'tehte:kah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="468.121" endTime="470.165">
<Sync time="468.121"/>
¿Wa:n o:tikehkitia nochi ye:n teh?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="470.165" endTime="477.569">
<Sync time="470.165"/>
Nochi ye:n b'owitl, nochi ye:n b'owitl i:k nik...,
<Sync time="472.603"/>
wa:n n'te:mó: *como** wili n tle:n i:k nikihilpí: wa:n nikehkiti. Nochi nehwa:tl o:n'chihchi:waya.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="477.569" endTime="480.528">
<Sync time="477.569"/>
¿Ke:nihki n tikpe:waltí: wa:n ke:nihki n tiktlamí:?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="480.528" endTime="495.679">
<Sync time="480.528"/>
Pos nikpe:waltí: ni:k ke:meh kilwiah kib'ahb'a:ilpiah i:ka siki mekatl pihpicha:wak.
<Comment desc="Es pihpitsa:wak pronunciado como habla de bebés"/>

<Sync time="485.423"/>
'B'a:ilpiah nochi ich i:n b'owitl. Wa:n tipe:was tikehkitis tiktla:lili:s,
<Sync time="490.665"/>
tikalakilihta:s mi:k
<Comment desc="Es equivalente a miak"/>
 neh tohmitl para i:k ..., ye:n i:k se:kichihchi:wa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="495.679" endTime="497.156">
<Sync time="495.679"/>
I:k tiki:xpihpintih.
<Comment desc="Esto es, lo vas contando o recogiendo"/>

</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="497.156" endTime="527.545">
<Sync time="497.156"/>
Ahá. A:mo niki:xpihpina yeh san n katki siki ne:n wi:wiyak kiliah tso:tsompo:tl
<Comment desc="Checar ya que la palabra común es tso:tsompa:stli"/>

<Sync time="501.971"/>
Ihkí:n pa:patlaktik ye:n i:k o:t'tilina:yah.
<Sync time="505.34"/>
A:xka:n ok ompa nikimpixtok ayamo nik..., niktlatia nikniktok nikintlati:s a:kmo tle:n n'tikití:.
<Sync time="511.661"/>
B'ali ye:k xik..., ke:meh b'altsi:n ki:x..., mochi:wa nib'alo:tl kwaltsi:n.
<Comment desc="Parece que se mantiene el kw aquí pero no está claro porque."/>

<Sync time="516.171"/>
Xikchihchi:wa tili:ni yeh b'ali ohkó:n nihnimi ihsiwka x'chihchi:wa.
<Sync time="521.045"/>
Tlami. N tla: yo:tiktlamihkeh no:n ya tiki:x..., tikiliah, tikiliah tiki:xpihpinah para tlamiti:h.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="527.545" endTime="534.75">
<Sync time="527.545"/>
<Who nb="1"/>
¿Tla: ohkó:n nochi teh no: o:tikma:ntila:ya se: b'e:itl?
<Who nb="2"/>
Nochi nehwa:tl, nochi nehwa:tl. Wa:n tla:mo a:kin ne:ch..., te:chihchi:wili:s i:ka no:n ne:n o:n'chihchi:waya nochi.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="534.75" endTime="564.085">
<Sync time="534.75"/>
*Como** niwili pos nochi o:nikchihchi:waya noi:xkoya:n.
<Sync time="538.602"/>
Ko:n nimitsilihtok *como** k[eh] ayamo ke:n ompa n'pixtok ma n a:kmo nike:mi.
<Sync time="543.738"/>
Wa:n se: n o:n'makak nochpokaw, tle:n n ompa, ne:pa yitok ne:pa tlahko on'makak se: i:b'e: no:ihki.
<Sync time="550.35"/>
Yeh a:kmo nikitilí: xmo
<Comment desc="Es una forma corta de xa:mo, puede que ya"/>

<Sync time="552.228"/>
o:kititeh ke:nihki n o:kichi:h a:kmo nikitilí:.
<Sync time="556.426"/>
a:kmo ye:k *como** o:nkak ye:n tike:mih n a:xa:n nik[...] ye:k, kanah ye kike:mih.
<Sync time="561.439"/>
Tla:mo o:ne:chilwa:ni kike:mi.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="564.085" endTime="568.349">
<Sync time="564.085"/>
¿Ke:xkich to:nal n o:tiwehka:wia n ihb'a:k tiktlamia?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="568.349" endTime="581.736">
<Sync time="568.349"/>
A:mo simi wehka:w tomi:n san ke:mania:n tik...,
<Sync time="570.608"/>
kehkiti ke:mania:n a:mo tii:panteh.
<Comment desc="Checar transcripcion y significado"/>

<Sync time="573.338"/>
*Como** o:titikitiah, pos nioh nite:tlamakati:h. A:mo, a:mo nochipa nanke[...], san ke:mania:n ni..., nikehkite.
<Sync time="579.675"/>
Wehka:wi x'chihchi:wa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="581.736" endTime="587.413">
<Sync time="581.736"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n tla: simi i:k timoka:was xo:tiki:xyehyekowá:y[a].
<Comment desc="No está claro si falta la /a/ final, o si es muy débil o bien si se acortan estas formas en Tepetzintla"/>

<Who nb="2"/>
Ah n tla: i:k timoka:was wili:ka n ihsiwka n tlami.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="587.413" endTime="598.956">
<Sync time="587.413"/>
Ihsiwka n tlami tla: i:k timoka:was. Xa: tikchi:was ke:meh,
<Sync time="591.346"/>
tle:n okachi xa: se: me:tstli ma n ohkó:n a:mo kachi n tika:nah, *como** titikiteh a:mo milá:k hko:n kachi o:nika:naya.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="598.956" endTime="601.952">
<Sync time="598.956"/>
¿Wa:n tla: t'namakas ki:meh ke:xkich?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="601.952" endTime="621.089">
<Sync time="601.952"/>
Ah, tla: n'namakas kachi patioh n a:xa:n.
<Sync time="606.078"/>
Niktok ma ne:chilwi se: tokni:w o:..., o:kiko:w i:b'e: kil ....
<Sync time="609.63"/>
O:kitlaxtla:w *o..., ochocientos** n kehtó:
<Sync time="613.302"/>
*Como** mila:wak tila:wak n tilmah tla: oweh mochihchi:wa
<Sync time="616.576"/>
Xa: o:mokalakih ne:n o:'kowilih kehtó: o:kinamakak o:kikowilih.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="621.089" endTime="623.244">
<Sync time="621.089"/>
¿Wa:n a:ya:meh max ke:man o:t'chihchi:waya?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="623.244" endTime="634.957">
<Sync time="623.244"/>
Ke:mah n a:ya:meh no: o:nikinchihchi:waya kateh noa:ya:wa:n.
<Sync time="627.061"/>
Nochi n'chihchi:waya ma kateh noa:ya:wa:n.
<Sync time="631.465"/>
Tle:n o:nikinchihchi:h niki..., nikime:wtok.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="634.957" endTime="641.825">
<Sync time="634.957"/>
<Who nb="1"/>
¿Wa:n tla: simi i:k timoka:was n a:ya:tl ke:ski to:nal ni:n tiktlamí:?
<Who nb="2"/>
Ah yeh n a:ya:tl a:mo kachi mo..., a:mo wi:wiyak yeh okachi ihsiwka 'tlami:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="641.825" endTime="650.771">
<Sync time="641.825"/>
'Tlami:s ke:meh se: *semana** tlami:s n tla: san i:k timoka:was t'chihchi:was *como** yeh san,
<Sync time="646.942"/>
keh san toma:wak motsa:wa ihsiwka nihnimi.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="650.771" endTime="653.864">
<Sync time="650.771"/>
<Who nb="1"/>
¿Wa:n yeh tla: ihki:n t'namakas ke:xkich?
<Who nb="2"/>
Wa:law.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="653.864" endTime="671.774">
<Sync time="653.864"/>
A pos no:ihki i:pati:h se:mono:no:tsas no:ihk[i].
<Sync time="658.297"/>
A:mo no: n'namaka ma n.
<Sync time="660.624"/>
Ke:mania:n wi:tseh nopilwa:n ko:n nikimahma:ktia ma kike:mika:n ma:s. 
<Sync time="665.473"/>
Ma:s pih..., pi..., ma:s tohmitl *porque** ke:meh *como** ke:mania:n wi:tseh nikimaka ma kike:mika:n
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="671.774" endTime="673.223">
<Sync time="671.774"/>
¿O:tikima:ya:teh?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="673.223" endTime="686.361">
<Sync time="673.223"/>
Ahá. O:nikima:ya:teh
<Sync time="674.854"/>
O:nikimakak siki tle:n n kateh Zacatlán wa:n,
<Sync time="677.978"/>
wa:n tle:n México o:nikimakak, ye:yi:n nikin..., i:ma:ya:wa:n.
<Comment desc="Esto es, 'sus cobijas'"/>

<Sync time="682.58"/>
*Como** b'ali n'chihchi:wa pos o:n'chihchi:h nikimahmakak
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="686.361" endTime="687.871">
<Sync time="686.361"/>
¿Moi:xkoya:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="687.871" endTime="692.203">
<Sync time="687.871"/>
Sei:xkoya:n mal kanah a:kin ne:chpale:wehtok. 
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="692.203" endTime="697.175">
<Sync time="692.203"/>
Ah, kachi b'ali n o:timomachteh tehwa:tl n o:tikinchihchi:waya tla:mo tikte:mo:skia n tla:ke:wal.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="697.175" endTime="734.679">
<Sync time="697.175"/>
Ah, pos yeh ma:s tla:ke:wal n tla: yeh nik..., a:mo wili nikchihchi:wa nikte:mos tlake:wal pero ma:ske ihb'a:k patioh n o:kitla:niah.
<Sync time="702.848"/>
Ye:n san *igual** n a:xa:n tlapatiyowatok san *parejo.**
<Sync time="707.071"/>
Ye:n o:katka, neh,
<Sync time="709.233"/>
ni:k tlamate n o:katka nomon..., no..., no: ke:n o:kintla:ke:wayah kehtowah kikeh....
<Sync time="712.84"/>
Ki..., ki:meh xo..., mono:no:tsah.
<Sync time="715.444"/>
Keh se: mo:lik tle:n ye:n, ke:n,
<Sync time="718.334"/>
ke:ni:n o:kito..., ki..., no: kitsa:[w], n o:kehkitiah i:ka se: mo.., i:ka mo:liktli neh.
<Sync time="723.084"/>
Patioh se: x..., kichihchi:wah.
<Sync time="725.737"/>
Pero ayamo o:katka patioh ke:meh tla: ke:meh ke:xkich mo:lik kink..., kichihchi:wah ihki tiktlaxtla:was.
<Sync time="732.072"/>
Tiktlaxtla:wi:s n a:kin kihkiti.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="734.679" endTime="735.733">
<Sync time="734.679"/>
¿Ihki tomi:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="735.733" endTime="738.915">
<Sync time="735.733"/>
Ihki tomi:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="738.915" endTime="742.845">
<Sync time="738.915"/>
B'altsi:n yo:tine:chno:no:ts, nimitstlasohka:mati:lia.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="742.845" endTime="750.123">
<Sync time="742.845"/>
Ma ye:n ohkó:n nikilia o:tikchihchi:wayah n achtoh ohkó:n o:titlake:miah wa:n mila:wak wa:n a:xka:n a:kmo tike:mih a:kmo t'chihchi:wah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="750.123" endTime="750.956">
<Sync time="750.123"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="750.956" endTime="754.984">
<Sync time="750.956"/>
Ok n tohmitl yo:..., n ichkatl yo:n'namakak ok tle:no:n niki:xtilia n i:tohmiyo.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="754.984" endTime="756.064">
<Sync time="754.984"/>
a:kmo wili.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="756.064" endTime="772.702">
<Sync time="756.064"/>
a:kmo ya b'ali yo:..., yo:titlalka:wkeh a:kmo tle:n tikchi:wah.
<Sync time="760.641"/>
Tla: tehwa:n yo:timoka:wkeh pero tle:n noso ne:n nikilwihtok, ne:n,
<Sync time="765.013"/>
den, wehka yaweh, yaweh kisinchi:wah ke:n kisinchi:wah ke:n tikilmo..., ti..., [ki]mochihchi:wiliah n i:ntilmah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="772.702" endTime="773.263">
<Sync time="772.702"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="773.263" endTime="788.929">
<Sync time="773.263"/>
Ke:n ne:n i:n, Tina:ntitlankah n o:nikitak tlakah, ah, Xo:nokte:kah
<Sync time="777.16"/>
Yeh san ke:meh san se: wiya:ktsi:n kichihchi:wah se: patla:wak n kike:mih ohkó:n nikimitilia.
<Sync time="783.941"/>
Yehwa:n kichihchi:wah. Wa:n tehwa:n a:kmo yo:ti..., yo:tikilka:wkeh ma nikehto.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="788.929" endTime="790.928">
<Sync time="788.929"/>
Tla:tlamantli se:tlake:mi.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="790.928" endTime="805.107">
<Sync time="790.928"/>
Sa tik..., tik..., tikowah a:xka:n ya kinamakah sa ye:n tik... tikowah wa:n tikita kinamakah n tocha:n n tokne:wa:n.
<Sync time="797.523"/>
Tikita ne:ni:n, Antonio Santos kinamaka n i:siwa:w n b'e:yimeh xa: kikó:.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="805.107" endTime="806.191">
<Sync time="805.107"/>
Ke:mah mila:wak.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="806.191" endTime="812.292">
<Sync time="806.191"/>
Ahá. Nochi mopatlak n a:xa:n a:kmo tle:no:n a:kmo i:n kichihchi:wa..., kichihchi:wa tilmah wa:n nochi o:n, nochi o:n o:moka:wkeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="812.292" endTime="815.879">
<Sync time="812.292"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n ichkameh yo:tlankeh nochi yo:kinamakakeh a:kmo kipiah ichkameh.
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="815.879" endTime="823.987">
<Sync time="815.879"/>
Tle:no:n tiki:xtili:s tiktsa:was tikchihchi:was tilmahtl.
<Sync time="819.335"/>
[Ich]kameh, yo:tikin..., ichkameh yo:n a:kin kipia.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="823.987" endTime="831.46">
<Sync time="823.987"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah. Yo:timono:no:tskeh tlasohka:mateh. Nehwa:tl noto:ka: María Concepción Robles Fernández.
<Who nb="2"/>
Ah, b'ali, b'ali.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="831.46" endTime="834.405">
<Sync time="831.46"/>
¿Tehwa:tsi:n tle:no:n moto:ka:?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="834.405" endTime="849.369">
<Sync time="834.405"/>
Neh noto:ka: neh María Concepción Ibañez Malpica. Neh niMalpica.
<Sync time="841.392"/>
*Como** nota:tah Malpica o:katka xa:mo ok no: kiwi:kilí:
<Comment desc="No hay kw > b' por la división morfológica 0-k-wi:kilia  y la ia final > í"/>

</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
