<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Tepet_Tradi_MAI514-CRF402_Mihtootaanimeh-Danzantes-de-mayordomia_2022-06-04-g" version="11" version_date="250429">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Miguel Antonio Adalbero Ibañez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="María Concepción Robles Fernández" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="703.574">
<Turn startTime="0" endTime="4.696" speaker="spk2">
<Sync time="0"/>
Te:tlaki:ltih *tocompare**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="4.696" endTime="6.46">
<Sync time="4.696"/>
Te:tlaki:ltih.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="6.46" endTime="8.917">
<Sync time="6.46"/>
O:niwa:lah nimitsihsimatiko.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="8.917" endTime="11.235">
<Sync time="8.917"/>
B'ali, ximose:wi na:nah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="11.235" endTime="15.931">
<Sync time="11.235"/>
<Who nb="1"/>
Neh nikniki nimitstlahto:la:nas xine:chilwi.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="15.931" endTime="16.982">
<Sync time="15.931"/>
¿Tle:ka?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="16.982" endTime="23.738">
<Sync time="16.982"/>
Ke:nihki, ne:n, motla:tla:liah mehto:ta:neh wa:n nikita, neh, 
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="23.738" endTime="35.817">
<Sync time="23.738"/>
wa:lpano:tiwi:tseh maha:nati:weh ma....
<Sync time="27.107"/>
¿Ke:ne:n ki:sasniki no:no:n wa:n yeh kitlamaniliah tla: i:mpohxa:yakaw *o** tle:no:no:n ki:sasniki no:no:n kitla:tla:liah?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="35.817" endTime="313.88">
<Sync time="35.817"/>
Pos n *primero** keh tla: se: *mayordomo** mo..., kipa:ktia ohkó:n,
<Sync time="42.396"/>
kintla:liah mehto:ta:nih pos, *este**, ne:n, kite:mowah a:kin *primero**.
<Sync time="49.759"/>
Yo:kahsikeh n *primero** pos a:kin i:k o:me, a:kin i:k ye:yi.
<Sync time="54.257"/>
Tos yeh no:no:n okseki pos i:k na:wih,
<Sync time="58.207"/>
tle:no:n oksiki sa: wehka pos yeh a:kmo a:kin kima:nati:h.
<Sync time="62.433"/>
N *primero** kima:manah n tle:n tlai:xpa tlayeka:nkeh. 
<Sync time="65.195"/>
Yehwa:n kimino:tsah, yehwa:n kinte:mowah.
<Sync time="68.147"/>
Tos nompa yehwa:n sa: yehwa:n pe:wah mote:mowah.
<Sync time="72.134"/>
Pero no:no:n kihto:sniki tlahto:l *cuando** ahsi n ilwitl,
<Sync time="75.76"/>
ke:meh ka:nati:weh se: xo:koyo:tl *o** se: *maringía, o** se: *china**.
<Sync time="81.875"/>
No: *porque** i:k o:me n katki.
<Sync time="84.368"/>
Tos *como** i:k o:me *casi igual** tlai:xpan tlayeka:nki.
<Sync time="88.315"/>
Tos *por eso** ka:nati:weh n *i:compa...,n i:compañeros.**
<Sync time="92.825"/>
Pos kimowa:ntia ma:s se: *refresco o** se: tsope:lik *o** 
<Sync time="99.899"/>
kimowa:ntia tsokotsi:n ato:li. Tle:no:n pos ohkó:n no:n, ohkó:n no:n n *costumbre**.
<Sync time="104.905"/>
Ya wehka:w i:n totahwa:n ohkó:n kichi:wah, pos ohkó:n no: wa:lahtokeh *horita** mosinchi:wah
<Sync time="109.573"/>
Ihb'a:k b'ali m panowa n, a:mo katki kokolistli pos b'ali n ohkó:n kichi:wah ohkó:n,
<Sync time="115.375"/>
wa:lahtok mo..., maha:nati:weh i:n *compañeros**.
<Sync time="119.691"/>
A:kin i:k o:me, a:kin i:k ye:yi pos ka:nati:weh.
<Sync time="123.435"/>
Tos kimati ni:k *o, o** *si nincompañeros** n tle:n *compañeros** i:n tle:n ke:meh sa: wehka te:i:kawiah
<Comment desc="Significa 'los que siguen'."/>
.
<Sync time="129.563"/>
Pos no: ya kimatih, pos yoweh pos 'mateh ni:k kimowa:ntiah tsokotsi:n
<Sync time="133.565"/>
tsope:lik, tsokotsi:n ató:li yeh no:no:n i..., yeh no:n i:k yoweh.
<Sync time="138.44"/>
Mati ke:s[ki] *[si]quiera** yo:..., yo:ka:nato *o** ma 'tla:li:ka:n ke:meh no: kite:wa:ntia *algo** de tsope:lik.
<Sync time="144.931"/>
A:mo sawil ohkó:n. Tos por *eso** ohkó:n katki *cuenta
<Comment desc="Se pronuncia aparentemente con el bilabial implosivo, b'entah"/>
 o** kimaha:nati:weh n tos ya monichikowah n tos.
<Sync time="152.156"/>
Tla: a:mo niman nochi motla:kamatih tle:n tlai:kawiah sa: wehka pos ya mopale:wiah kimini:nichikowah i:n *compañeros**.
<Sync time="160.149"/>
*Igual** keh xo:koyo:tl, *igual** keh,
<Sync time="163.141"/>
keh *igual* keh tlai:xpan mantok *porque** yehwa:tl xo:koyo:tl yeh momana tlahkoya:n.
<Sync time="167.619"/>
*Igual** pos *igual** ka:nati:weh.
<Sync time="171.0"/>
Wa:n tla: yo:ka:natoh pos ya ka:nati:weh nok..., noksike:n.
<Sync time="176.013"/>
Ninih te: i:k o:me. *Primero** nim..., *primero** ni:k o:me,
<Sync time="178.779"/>
i:k ye:yi wa:n tla: kinikih ma xo:koyo:tl pos niman xo:koyo:tl te:wa:n ka:nati:weh *o**....
<Sync time="185.298"/>
*o** ke:meh oksiki *danza** ke:meh *apache o** ke:meh *o** ke:meh oksiki:n.
<Sync time="193.351"/>
Ka:nati:weh *oso**, ka:nati:weh *payaso**. Na:n kipa..., kipa..., kipiah pa:kilistl.
<Sync time="198.384"/>
Po mo..., *moprepara:rowah** nincha:ntsi:n pos kimiwa:ntiah n tsope:lik.
<Sync time="203.31"/>
Ohkó:n nochi ohkó:n kimowa:ntiah ató:li 'chihchi:wa kimowa:ntiah. 
<Sync time="207.035"/>
Yeh no:no:n kima:nati:weh n tos tle:n kintikitiah oksipa n a:kin *primero** tle:n kintikitia ma:s ka:nati:h,
<Sync time="212.936"/>
tle:no:n kiniki ka:nati:h, ka:nati:weh i:tsope:lik ka:no:n 'kowati:weh, pos yehwa:n kiti:tlaneh.
<Sync time="217.129"/>
Yahtiki:sa *como** 'tla:li:ka:n keh no: tlai:xpan mantokeh.
<Sync time="220.447"/>
Pos yehwa:n kintikitiah ka:nati:weh ma:s se: *refresco** tla: ich *tienda** ka:no:n tlakowati:weh *o**,
<Sync time="226.542"/>
*o** kalihtik ka:nati:weh tla: kateh *centro**. 
<Sync time="228.9"/>
Pero san yehwa pero san no:n kimaha:nati:weh inchahcha:n.
<Sync time="232.05"/>
Tos yeh n ohko:no:n, ohkó:n no: katki i:n *costumbre**.
<Sync time="235.708"/>
Ihb'a:k b'ali panowa i:n ilwitl a:mo katki kokolis pos ohkó:n no: wa:n ya wehka:w ohkó:n wa:lahtok a:mo keh yakin.
<Sync time="243.17"/>
Tehwa:n ti:xpitla:nkeh ya ohko:no:n, ya ohko:no:n momati.
<Sync time="246.17"/>
Ya ohko:no:n mochi:wtiwi:ts tos ya ompa ohkó:n ya, ohkó:n no: se:te:i:kawia.
<Sync time="252.325"/>
Ohkó:n tiahtokeh ohkó:n.
<Sync time="255.277"/>
Ma:s sil..., keh *españoles o negritas o apaches o tejoneros o** ....
<Sync time="262.046"/>
A:xan a:kmo kateh n oksiki:n Dios i:pilwa:n ke:me:n,
<Sync time="265.15"/>
*este**, o:katkah *santiagomeh, giselimen, parejo** maha:nati:weh a:mo san, a:mo san *porque** sehse: *danza, este,**
<Sync time="272.5"/>
*torero o español o negritos** maha:ntiweh.
<Sync time="275.619"/>
*Parejos** no: o:katka n achtoh, *parejos** keh ...
<Sync time="277.68"/>
Tok o:katkah *santiagomeh igual parejo** maha:ntiweh a:kin i:k o:me, ye:yi.
<Sync time="282.448"/>
Nochi, nochi tohto:ka:itl kilwiah *calle** kilwi..., 
<Sync time="285.282"/>
*calle** ke:ni:n [k]ilwiah o:..., o:katka *pilato igual** ka:nati:weh n i:cha:n.
<Sync time="291.027"/>
Ihko:n ye:n te:wa:n, ye:n te:wa:n mantok 
<Sync time="292.828"/>
no:no:n keh, no:no:n tle:n keh xo:koyo:meh *o** ke:nihki yehwa:n ma:mantokeh kachi *más**.
<Sync time="297.578"/>
I:wa:n *primero** n a:kin tlayeka:nah.
<Sync time="301.263"/>
Tos yeh no:no:n ohkó:n kichi:wah no:, no:, ma 'tla:li:ka:n no:,
<Sync time="306.766"/>
no: mo..., kinchi:wah *mogasta:rowah igual** keh motlakowiah para kite:wa:ntiah n tsope:lik.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="313.88" endTime="318.753">
<Sync time="313.88"/>
¿Wa:n no: yeh kitla:liah n tlamanal mal ke:n ki:sa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="318.753" endTime="400.799">
<Sync time="318.753"/>
*Porque** neh [ma] kitla:li:ka:n no:no:n kitla:liah n tlamanal tla: san i:ka ich *máscara, o** motla:li[a] ke:meh 
<Sync time="324.303"/>
*negritas**, si:sinkowa:tl
<Comment desc="El sinkowa:tl es la serpiente de cascabel, no está claro porque la reduplicación"/>
 *o, este, igual** nochi, i:wa:n n *máscara igual** n tle:n ya wili pa:kilistl.
<Sync time="330.211"/>
*Parejo** no: kitlamaniliah ke:meh i:nte:ko.
<Sync time="334.44"/>
Tle:n kiwi:katinimeh san ye:n i:nte:ko.
<Sync time="336.9"/>
Ke:meh, ke:meh toy..., ke:meh *torito**, ke:meh *torero** pos **igual n torito* yeh i:nte:ko ye:n kitlamaniliah.
<Sync time="345.429"/>
*A veces** o:kihtowa:yah kil
<Comment desc="Parece que en Tepetzintla 'kil' significa 'ahí'"/>
 no:no:n tla:mo kitlamaniliah kinmohmohtí:.
<Sync time="349.408"/>
Kitla:lí: no:n ya wehka:w wa:lahtok ohkó:n no:n keh kiyo:li:tiah.
<Sync time="353.262"/>
Tos *cada, cada** pa:kineh
<Comment desc="No está claro que significa 'pa:kineh'"/>
 *siempre** ohkó:n kitlamaniliah.
<Sync time="358.51"/>
Ma:s te:cha:n o:yah tikiti ka:ni:n yowih i:cha:n *mayordomo**.
<Sync time="361.834"/>
I:cha:n se: *primero**, i:cha:n se: i:k o:me, i:k ye:yi *o** ka:ni:n kimino:tsah te:cha:ntsi:nko.
<Sync time="367.284"/>
*A veces** ka:kana:n
<Comment desc="Parece que dice ka:kana:n, escrito así, pero no está claro que significa"/>
 ke:manía:n siki kin..., kintlasohtlah pos kimiwi:kah te:cha:n.
<Sync time="371.482"/>
*Poquin...,**
<Comment desc="Probablemente quiso decir 'porque'"/>
 no: o:katka n achtoh pos kimiwa:ntiah tlao:l *o** itl tle:n ya wili.
<Sync time="375.689"/>
Pero ohkó:n kitla:liah n tlamanal.
<Sync time="377.5"/>
Ka:n i:wa:n, ka:n i:wa:n
<Comment desc="No está claro el significado de ka:n aquí"/>
 *siempre** kitla:liah.
<Sync time="381.748"/>
'Tla:liah tlao:l, istatl, a:tli, *y, este, refino,** tlaxkaltsi:ntli.
<Sync time="390.439"/>
Kitlahtlani nochi kitla:liah, kitla:liah n tlamanaltl no: kitlamaniliah i:nte:ko.
<Sync time="396.076"/>
[Ma] 'tla:li:ka:n no:no:n ma:s pa:kilis pero nochi, nochi ki..., nochi kipia n i:te:ko.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="400.799" endTime="408.484">
<Sync time="400.799"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n no:n tla:mo o:kitla:lilihkeh ¿a:kino:n kimohmohtí: ye:n tlayeka:nk *o** nochteh?
<Who nb="2"/>
Pos *a veces** ye:n tlayeka:nki.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="408.484" endTime="481.361">
<Sync time="408.484"/>
*A veces** ye:n tlayeka:nki.
<Sync time="410.327"/>
Ye:n tlayaka:nki tla: yeh a:mo *kifuerzahchi:was**, yeh a:mo kichi:wa *cuenta** pos,
<Sync time="415.273"/>
*A veces** tle:n kimohmohtia ye:n tlayaka:nki.
<Sync time="418.138"/>
Ahá. Kimohmohtia ki..., *[o] sea** wili kahsi [to]to:nki
<Comment desc="Se escucha como 'to:nki' pero quizá quiso decir toto:nki"/>
 tle:no:n ya wili *kipasa:rowa**.:
<Sync time="425.197"/>
*O** kahsi tlano:ki:lpi:l, tle:n, tle:n nochi wili, wili, wili:ka, wili kokolisí.
<Comment desc="Se escucha quizá como kokolisí, proviene de kokoliskwi pero no se convierte a kokolisb'i"/>

<Sync time="429.271"/>
Pe:wa, pe:wa 'kokowa i:tsontikon.
<Sync time="432.261"/>
Yeh no:no:n *por eso** n, *cada danza** nochi kipí: pos nochi n kitlamaniliah.
<Sync time="438.01"/>
Metitli 
<Comment desc="Se escucha metitli pero todavía no se sabe su significado"/>
 ma:s san i:ka, oksiki ko..., ke:meh *danzas** ke:meh *tejoneros** ke:meh,
<Sync time="442.544"/>
*negritos** kipiah *máscara** pos nochi kitla:liah n i:xpan *altar** wa:n nochi kitlamaniliah.
<Sync time="447.573"/>
Pero ohkó:n i:wa:n nochi ahsitok n tlamanal, se: *cuartito refino igual**. 
<Sync time="455.257"/>
Ahá. Yeh no:no:n pos, tla: yo:tlamankeh *pos casi** nochi kimowa:ntiah oksipa *entre** nochi n *compañeros** tikita kixi:xilowah nochi.
<Sync time="464.473"/>
*Refino pos igual** nochi nihnimi. 
<Sync time="466.269"/>
Tos ompa tlami.
<Sync time="467.907"/>
Pos yeh no:no:n [ma] 'tla:li:ka:n yehwa:n kimatih yo:kitla:kachi:wkeh n a:kin *mero patrón** ma n'tla:li
<Sync time="473.315"/>
*porque** nochi kipí: n i:te:ko.
<Sync time="476.301"/>
*Cada danza** nochi kipí:, *cada** mehto:ta:ni.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="481.361" endTime="486.261">
<Sync time="481.361"/>
Wa:n no:n ma t'tla:li:ka:n tla: n tlayeka:nk ¿o:kahsik n kokolis wa:n ke:nihki b'altias?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="486.261" endTime="521.151">
<Sync time="486.261"/>
Pos kitlamaniliah, kitla:tlawtiah, ne:n n, tla:, tla: *negrito o torito o** oksiki, oksiki *danza.**
<Sync time="497.298"/>
Pos nochi kitla:liah *ni:nmascara, *o**,
<Sync time="501.167"/>
*o** ma n'tla:li ke:meh, ne:n, *tejoneros** kipiah n *muñecos**, ye:n *muñecos** kintla:liah. Kintlamanaliah.
<Sync time="507.837"/>
Yehwa:n kimino:tsah ma 'ka:waka:n n a:kin mokokohtok. 
<Sync time="511.251"/>
Pos b'altiah, b'altiah. kika:wah i:k [kin]tlamani..., kintlamanilihkeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="521.151" endTime="524.354">
<Sync time="521.151"/>
¿Wa:n san a:kin ya wili, wilis kitlamanili:s?
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="524.354" endTime="571.806">
<Sync time="524.354"/>
Pos kite:mowah a:kin *medio** kimati tsokotsi:n, tla: yo:kokolisb'ik n a:kin *primero**.
<Sync time="530.323"/>
A:kin o:kolisb'is kite:mowah.
<Sync time="533.533"/>
A:kin .... *hora si** kateh i:n *compadres** tle:n motla:tlawtiah.
<Sync time="538.017"/>
Yi yehwa:n kintla:tlawtiah para ma 'ka:waka:n n a:kin,
<Sync time="541.715"/>
n a:kin kitsi:tskihtokeh kokolisb'itok.
<Sync time="544.429"/>
Tos sa:te:pan pos i b'altiah
<Sync time="547.176"/>
Wa:n tla: a:mo siki san pe:wah yakaiski:sa *igual**.
<Sync time="550.832"/>
Wa:n tla:mo monaktí: pos ke:nihki n ok timochika:was. Tib'itlawis por *mismo** no:no:n, 
<Sync time="555.8"/>
*tanto** tiyakaiski:sas tlami n istli.
<Sync time="560.236"/>
Pos *por eso** kitlah..., kite:mowah a:kin tlamana para motla:tlawtia para kika:wah tos ya, ya b'altia.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="571.806" endTime="601.775">
<Sync time="571.806"/>
B'altsi:n tine:chno:no:tsa, nehwa:tl no: o:nitlayo:lchicha:wka i:tich no:n pa:kilis.
<Sync time="577.952"/>
Pon
<Comment desc="Probablemente quiso decir o significa 'pero'"/>
 *como** a:mo nikmati nehwa:tl sawel o:niktla:la:ya no:no:n tlamanal.
<Sync time="582.028"/>
I:ka nimolwia ma nimitstahto:la:na ke:n ki:sasniki n ohkó:n no:n yeh kitlamaniliah no:no:n kowa:tl.
<Sync time="589.63"/>
O:n oksiki yo:lpa:kineh.
<Sync time="592.451"/>
Tla:tlamantl kateh wa:n no:n keh, keh miak pa:ntli nochte:n nikita tlamanah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="601.775" endTime="662.505">
<Sync time="601.775"/>
Nochi kipiah, nochi kipiah, nochi, nochi kipia n i:te:ko. Pos tle:n milá:k nochi kitlamaniliah.
<Sync time="607.213"/>
Yeh no:no:n, pos no:no:n kitlamaniliah pos kateh pa:kilis, a:mo tle:n tla:kol.
<Comment desc="En otros pueblos, p. ej., Zacatlán, tlao:kol"/>

<Sync time="611.596"/>
A:ma:kin, moyo..., mo..., 'mowilihtok xa: tlakokolisb'is san poliwi tle:no:n a:mo.
<Sync time="616.967"/>
Pero n tle:n a:mo, ke:me:n tla: ma 'tla:li:ka:n, ke:me:n a:kin san b'ala:ni ke:nihki wa:n
<Sync time="623.267"/>
a:mo, a:mo i:ka pa:kilis pos yeh no:n wili kokolisb'i.
<Sync time="628.941"/>
Ahá. Yeh no:no:n tos *por eso, por eso** [h]ko:n n tikintlamaniliah pero yehwa:n *como costumbre** ohkó:n.
<Sync time="636.331"/>
Yehwa:n kitstokeh ni:k kintlamanilihtokeh pos a:mo tle:n, a:mo tle:no:n, te..., a:mo tle:no:n te:kokoh, a:mo tle:n tikipacho:l ma n'tla:li.
<Sync time="642.016"/>
A:mo tle:n kokolistl, b'ali kateh pa:kilistl.
<Sync time="645.583"/>
Pero n hko:n, ko:n, *bueno** hko:n timono:no:tsah pos *hora si**,
<Sync time="649.561"/>
tle:n tikitah ke:nihki, tla:mo pos a:mo tikmatih n ke:nihki n wa:lpano:tiwi:tseh n totahwa:n ma nikihto.
<Sync time="656.257"/>
Pos ohkó:n no: wa:lahtok ya wehka:w n *costumbre**, pos ohkó:n no: *horita** te:i:kawihtokeh tite:pilwa:n ma nikihto.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="662.505" endTime="667.62">
<Sync time="662.505"/>
Ke:man mila:wak tasohka:matih yo:timono:no:tskeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="667.62" endTime="671.342">
<Sync time="667.62"/>
Ke:mah, ke:mah pos yeh no:no:n ti..., timono:no:tsah ti[mo]mati:ltiah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="671.342" endTime="674.23">
<Sync time="671.342"/>
<Who nb="1"/>
Oksé: to:nal.
<Who nb="2"/>
Tle:n t'mateh, wa:n a:mo t'mateh pos a:mo wili tle:n tikihtowah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="674.23" endTime="677.339">
<Sync time="674.23"/>
Milá:k oksé: to:nal nimitstlahpalo:ki:h.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="677.339" endTime="679.827">
<Sync time="677.339"/>
B'ali tlasohka:mateh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="679.827" endTime="687.825">
<Sync time="679.827"/>
Nehwa:tl noto:ka: niMaría Concepción Robles Fernández nocha:n nika:n municipio Tepetzintla.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="687.825" endTime="703.574">
<Sync time="687.825"/>
*Bueno igual** nehwa:tl *nosanto** Miguel Antonio Adalberto Ibañez. 
<Sync time="693.032"/>
*Igual** nika:n i:tich i:n Municipio nika:n,
<Sync time="696.361"/>
nocha:ntsi:n, nika:n niyo:lini a:mo wehka niwa:lahtok,
<Sync time="698.852"/>
nika:n nocha:n ich i:ni:n *pueblo**, ich n municipio.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
