<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Omitl_Narra_POP508-MLC509_Historia-del-pueblo-Omitlan_2022-05-25-j" version="14" version_date="250416">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Petronilla Ortega Pérez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="María de la Luz López Cabrera" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1296.042">
<Turn startTime="0" endTime="10.254" speaker="spk1 spk2">
<Sync time="0"/>
<Who nb="1"/>
Tsinó: dońa Luz, tsinó:, *este**,
<Who nb="2"/>
Tsinó: dońa Petronila.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="10.254" endTime="16.229">
<Sync time="10.254"/>
pos para neh *nolado** te..., *cuando** neh oni:..., o:ni:xpitla:n
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="16.229" endTime="46.629">
<Sync time="16.229"/>
a:mo o:katka nochi n *topueblo** a:mo o:katka kwali, *este, calle** nochi tla:li n *cuando** kiyawi tlasokiti, *este**, a:mo o:katka *auditorio**.
<Sync time="27.971"/>
A:mo o:katkah *escuelas** nopilwa:n o:momachtihkeh san ohkó:n kaltlampa den, den *curato**.
<Sync time="37.047"/>
Pero pos a:xa:n nochi ya, ya katki n ohtli ya katki *pav..., este,** n *callehtsitsi:n** ya kateh *escuelas** pos, *este**,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="46.629" endTime="58.15">
<Sync time="46.629"/>
<Who nb="1"/>
*lo mas que nada** a:kmo kateh ko:koneh miak pero pos yeh ya kateh n *escuelas**. 
<Who nb="2"/>
A:kmo oweh.
<Sync time="52.423"/>
<Who nb="1"/>
Nn towa:tsi:n xon..., n.
<Who nb="2"/>
 A:kmo wili tikimpiah. Eh tsinó:n dońa Petronila.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="58.15" endTime="101.949">
<Sync time="58.15"/>
*Y a ver** neh, pos nika:n 'te:makaskeh n to..., totlahto:l.
<Sync time="65.592"/>
Pos para tehwa:n ya a:kmo wili kachi nochi titikitih n ich n i:tich n *campo**,
<Sync time="74.343"/>
Sa:, neh, tsokotsi:n tikpiah *tonegocio** sa: yehwa:tl i:k timotikipanowa *pos lo que** tle:n wili, 
<Sync time="83.696"/>
tikchi:wah wa:n tle:n a:mo, pos a:mo. Pero pos *ni modos** ya nika:n tiahtokeh ya, ya *tiabuelitos** sa: ohkó:n tikxi:ko:skeh.
<Sync time="91.713"/>
*Lo que** tle:n wili titikiteh tikchi:wah wa:n tle:n a:mo pos sa: ohkó:n.
<Sync time="97.221"/>
*Siquiera** ok wili para timotlamakaskeh *siquiera** wili tikmokowiah n totlao:l,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="101.949" endTime="108.555">
<Sync time="101.949"/>
tle:nsá: se:k'chi:wa ich se: *se:i:cocina lo que** tle:n se:wili. Wa:n tle:n a:mo pos,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="108.555" endTime="112.669">
<Sync time="108.555"/>
<Who nb="1"/>
Pos yeh
<Who nb="2"/>
pos wi:ts n to..., wi:ts i:n to..., wi:ts kinamakah n tlaxkal ya t'mokowiah 
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="112.669" endTime="132.08">
<Sync time="112.669"/>
Wa:n cuando tiwileh pos wile tikmotla:liliah. Timotixiliah.
<Sync time="117.354"/>
Ahá. Neh pos yehwa:tl no:n i:k nonka:n tikateh wa:n
<Sync time="122.101"/>
*A veces cuando** timoskaltihkeh, o:moskaltihkeh n topilwa:n
<Sync time="127.589"/>
nochi xiwitl n i:k o:tikimpahtihkeh. Amo o:t'ki:xmatkeh doctor
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="132.08" endTime="142.97">
<Sync time="132.08"/>
<Who nb="1"/>
Mm.
<Who nb="2"/>
Puro xiwitl noche, ne:n, tle:sá: xiwitl tikmateh pahtle *finaditos to..., tomamá:s** noche kimateh tle:nsá: pahtle
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="142.97" endTime="150.234">
<Sync time="142.97"/>
Wa:n pos yehwa:tl no:n i:k o:kimpahtikeh. De a:mo tiwileh te:chne:xtiliah ke:n *finadita nomammá:n**
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="150.234" endTime="159.318">
<Sync time="150.234"/>
Ke:ni:n tatlasiah, ke:ni:n kimpahtiah i:ka n i:nmahpil wa:n i:ka ne:n,
<Sync time="155.383"/>
i:ka ni:ne:n kimkopa:kpachowah i:ka ne:n iswatomatl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="159.318" endTime="162.817">
<Sync time="159.318"/>
<Who nb="1"/>
Mm.
<Who nb="2"/>
Neh, i:wa:n tsokotsi:n nixtli. 
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="162.817" endTime="193.534">
<Sync time="162.817"/>
I:ka ne:n n oksiki kihtowah min..., *mendolato** tle:n i:to:ka: no:n o:katka kohkostik *rueda** ke:meh *pomada de campana**.
<Sync time="170.101"/>
Yehwa:tl no:n o:k'tla:lila:yah, ne:n, *mendolato** ich n i:ma: wa:n tsokotsi:n nixtli wa:n koma:l i..., i:tli:lyo n i:kwitlapan.
<Sync time="179.156"/>
'Ma:nilowah wa:n yi se:kpahtiah i:ka, ne:n, nika:n se:k'kopa:kpachowah kihtowah.
<Sync time="185.211"/>
K..., tla: se:kipia sa:wameh nochi kimpitsi:nia, pe:wa tlatlasi n kone:tl wa:n nochi. Tehwa:n tikilwiah mihso:tlah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="193.534" endTime="196.74">
<Sync time="193.534"/>
<Who nb="1"/>
Mm.
<Who nb="2"/>
Nochi kiki:xtiah *hasta** kiki:xtiah istli.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="196.74" endTime="203.521">
<Sync time="196.74"/>
Wa:n de no:n kaxa:ni ya.
<Sync time="199.043"/>
Nochi no:n *remedio** o:kit..., o:kichi:wkeh n *finadaditos** to...,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="203.521" endTime="286.64">
<Sync time="203.521"/>
*topapá:s o tomamá:** kachi ma:s *tomamá:** yeh kimati ke:no:n 
<Sync time="207.705"/>
o:te:chpahtihkeh wa:n yi te:chne:xtilihkeh ke:ni:n,
<Sync time="211.399"/>
para tikimpahti:skeh ntopilwa:n. 
<Sync time="213.945"/>
De neh pos no: ohkó:n o:nitlatlasia simi i yo:mpiaya, ne:n, nochpokatsi:n, neh, ya keh se: xiwitl wa:n tlahko.
<Sync time="222.92"/>
Wa:n a:mo nihmati ke:n nikpahti:s. 
<Sync time="225.334"/>
O:nikwi:kak, i:ne:n, tikilwiah tla:ltitlan i:cha:n n *difuntita** Juliahtsi:n.
<Sync time="230.156"/>
Wa:n yehwa:tl kihtowa, "Pos a:xa:n teh no: titlatlasi, a:xa:n nimitspahti:s *primero**".
<Sync time="237.499"/>
Pos kipia nikilwia iswatomatl o:kitla:leh ich n tikol o:tl..., o:ikwsik.
<Sync time="243.583"/>
Wa:n o:kitla:leleh nixtli i:tich, i:ne:n, i:ma:tsi:n wa:n o:k'ma:niloh i:wa:n tomatl
<Sync time="248.284"/>
wa:n o:ne:chkopa:kxakwaloh nika:n.
<Sync time="251.005"/>
O:ka..., [o:ki]kalakeh n i:mahpil ich nokamak, nika:n *cada lado, cada lado.**
<Sync time="256.106"/>
O:pe:h nitlatlasi wa:n o:nipe:h nimihso:tla.
<Sync time="259.078"/>
Nochi istli. O:kimpihpitsi:nih n sa:wameh nika:n, tlahtik.
<Sync time="263.794"/>
Wa:n tos kihtowa, "xkita,
<Sync time="265.778"/>
ihkí:n timokone:pahti:s,
<Sync time="268.139"/>
ke:meh neh yo:nimitspahteh ohkó:n x'chi:wa mokone:h.
<Sync time="272.049"/>
Ohkó:n xikpahti n *primero** xikkalakili, ne:n, 
<Sync time="277.555"/>
tiktla:lilí:, mm, a:mo ye:m, ne:m, *mendolato primero** n tomatl
<Sync time="282.313"/>
*porque *mendolato** yeh *fuerte** kipia n *i:olor fuerte**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="286.64" endTime="289.557">
<Sync time="286.64"/>
<Who nb="1"/>
Kihtó: *primero** n tomatl wa:n tsokop.... Ahá.
<Who nb="2"/>
Yeh chika:wak.|
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="289.557" endTime="425.516">
<Sync time="289.557"/>
Wa:n, ne:n, nixtli tsokotsi:n wa:n ya tikalakia moma: nik[a:n], i:kamaihtik.
<Sync time="295.991"/>
Onka:n mach nikamacha:lo:ltí: ihkí:n wa:n ya neh nikalakia nomahpil.
<Sync time="300.55"/>
Tos oksé: nomahpil, oksipa oksé: *lado**.
<Sync time="303.42"/>
Ohkó:n o:'mpahteh kihtowa, wa:n a:xa:n, ne:n, tomatl oksipa tiknixto:kas wa:n tikxotla:ni:s nika:n, ihki:n para ne:,
<Sync time="311.437"/>
A:mo tikwa:li:kas ihkí:n. Ihkí:n kachi motso:lo:s n sa:wameh tlahtik nika:n [i]hki:n.
<Sync time="317.084"/>
Yeh tikwi:kas ihkí:n, niní:. 
<Sync time="319.677"/>
Tikwi:kas para nipa, para nipa nochi nika:n para nipa.
<Sync time="323.346"/>
Way, wa:n nika:n no: tiktla:lili:s, ne:n, tomatl
<Sync time="326.366"/>
san yema:nki tikxakwalo:s i:ka.
<Sync time="328.571"/>
Mm, neh n tos ohkó:n o:ne:chne:xtileh n *finadita** no: *i:madrina** n..., no..., note:tahtsi:n.
<Sync time="337.228"/>
O:niksa:loh simi,
<Comment desc="dice sima, creo que quiso decir simi."/>
 simi ontla:..., o:niksa:loh ke:ni:n se:mopahti:s.
<Sync time="342.538"/>
A:xa:n mila:k *cuando** ohkó:n mokokowah n ko:koneh tehwa:n tikihtowah momohmohtiah.
<Sync time="348.653"/>
I:ka matantsi:n
<Comment desc="Quizá Clinopodium brownei "/>
 se:kimpihpi:tsa i:wa:n tsokopintsi:n a:tl se:ki..., se:kimpihpi:tsa nika:n *o** nika:n.
<Sync time="357.78"/>
Ohkó:n se:kin..., ma i:xpitla:ni a:mo ma mokokohto, ma tlachia. 
<Sync time="362.758"/>
Wa:n *o** se:kinxohxotla:nia i:ka n ahtsomia:tl
<Comment desc="Probablemente Barkleyanthus salicifolius (Kunth) H. Rob. &amp; Brettell"/>
.
<Sync time="368.036"/>
Ohkó:n nochi no:n, nochi xiwitl, nochi xiwitl nik o:..., o:te:chpahtihkeh n totahwa:n *tomamá**.
<Sync time="375.388"/>
*Sólo tomamá** n o:te:chpahteh, *topapá** pos yeh tikiti para titlakwa:skeh pero n *topapá** yeh te:chita, *este**, n *tomamá** yeh te:chita. 
<Sync time="385.046"/>
*Te:chcuida:rowa n tomamá** ke:ni:n tikateh tipitsi:n. 
<Sync time="388.802"/>
Tla: yo:k..., i:ka sipa yo:te:chkwi:lihkeh nika:n sa:wameh yo:pitsi:nkeh wa:n yo:se:..., yo:se:mihso:tlak.
<Sync time="394.64"/>
Wa:n yi se:kiki:xtia ne:kah, ne:n, se:i:chihchak i:wa:n istli.
<Sync time="400.141"/>
Tos yo:pitsi:nkeh nika:n yi ma se:k'mati ni:k ya se:wis se:..., se:pahtis. 
<Sync time="405.309"/>
Ahá, se:..., se:wis. Ahá.
<Sync time="408.582"/>
Ohkó:n o:te:chpahtihkeh, neh, no: o:ne:chne:xtilihkeh para nopilwa:n.
<Sync time="412.944"/>
*A veces** yeh neh nikimpahtia san ohkó:n i:ka n tomatl.
<Sync time="416.837"/>
Wa:n tla:mo pos san nikinxotla:nia nika:n ohkó:n i:ka n tomatl.
<Sync time="420.603"/>
Nika:n i:kwixkoch no: i:ka n tomatl pero yama:nki n iswatomatl, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="425.516" endTime="436.498">
<Sync time="425.516"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Pos, yeh ke:mah nochi pahtli tle:nsá: xiwtsi:ntli *porque cuando** kimahsi chika:wak toto:nki *o** i:mikxiwa:n nochi sese:yah.
<Who nb="2"/>
Wa:n neh. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="436.498" endTime="452.065">
<Sync time="436.498"/>
No: kwali se:k'mana n tomatl n i:swayo, wa:n i:wa:n se: *ramita de naranja** i:wa:n molo:ni wa:n san tsokopintsi:n
<Comment desc="Alarga la /i/ por su prosodia pero probablemente es una vocal corta."/>
 istatl tikontla:li:s.
<Sync time="447.289"/>
Wa:n yama:nki se:kintlankwa:pa:ka n ko:koneh para tlatsi:ntlan wa:n
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="452.065" endTime="459.785">
<Sync time="452.065"/>
<Who nb="1"/>
ma kipixto n toto:nki de *momento** n tla: yo:se:kikxipa:k yeh ye kaxa:ni ne:n toto:nki, ya timowa.
<Who nb="2"/>
Pos neh nopilwa:n o:nikimpahteh *a veces**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="459.785" endTime="476.283">
<Sync time="459.785"/>
*Cuando** ok tsokotsitsi:n mila:k neh ma:s sa: ye:n neh notlapía:s *cuando** *nikbańaroa** ich n tima:skal.
<Sync time="465.365"/>
Ohkó:n no:n tlap..., nitlapía:sowa se: *lado** wa:n i:ka notlapía:s nikixakwalowa nika:n para nipa, nika:n para nipa.
<Sync time="471.706"/>
Ohkó:n wa:n tla:mo pos nikinxakwalowa nika:n n kwitlapan. *Remedio** no:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="476.283" endTime="481.693">
<Sync time="476.283"/>
<Who nb="1"/>
Mm, yeh *remedio** nochi pahtle, *este**, mm, san
<Who nb="2"/>
Mm, se: i:tlapía:s no: *remedio** tle:n kina:miki n kone:tl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="481.693" endTime="491.482">
<Sync time="481.693"/>
<Who nb="1"/>
sika:n se:k'molo:nia n tla: ke:meh tla: momohmohtiah n ko:koneh yeh no: pahtli, *este**, matantsi:n, toronjil, *este,**
<Who nb="2"/>
Pahte.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="491.482" endTime="501.084">
<Sync time="491.482"/>
yehwa, ne:n, ni:ni:n matan..., ni:ni:n xo:chitl, nin tio:..., mach tio:tlaki:ltsi:n, wa:n i:k se:kimpa:ka no:, no: kina:miki wa:n tla: kipiah toto:nki no: ki:sa.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="501.084" endTime="504.778">
<Sync time="501.084"/>
<Who nb="1"/>
No: ki:sa, 
<Who nb="2"/>
Nochi kwaltsi:n se:kimpa:k[a] i:ka n ko:koneh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="504.778" endTime="509.711">
<Sync time="504.778"/>
<Who nb="1"/>
A:mo, a:mo moniki.
<Who nb="2"/>
Pos se: para se:kintimas ich n tima:skal n tla: mi:to:niah 
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="509.711" endTime="515.272">
<Sync time="509.711"/>
<Who nb="1"/>
*Entonces** kina:miki, ahá. A:mo no: se:kintima, san *apenas** san para se:ki[m]pa:kas.
<Who nb="2"/>
Se:kintima wa:n tla: a:mo pos a:mo se:ktima san ma se:kpa:ka wa:n ya ma se:kiki:xti.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="515.272" endTime="527.272">
<Sync time="515.272"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, por...,
<Who nb="2"/>
Ahá, a:mo no: *se:k'bańa:rowa** tlakwinti:l
<Comment desc="En Zacatlán tlakwintia es 'ganar' o ser mejor que. Aquí quizá indica que al calor debe ser mesurado"/>
 toto:nki a:tl *o** se:kitimas chika:wa:k.
<Sync time="521.335"/>
<Who nb="1"/>
Mm. A pos a:mo mm, mm.
<Who nb="2"/>
Kipias toto:nki wa:n ok *todavia* se:kinkalakilia toto:nki san para ompa se:kipolo:s se: i:kone:h
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="527.272" endTime="552.764">
<Sync time="527.272"/>
<Who nb="1"/>
O:katka pos nochi san xiwtsi:ntli pahtli pos a:mo moniki *doctor**, pos *tal vez** no: *igual** o:katka *aquel tiempo** a:mo se:k'pia tomi:n.
<Who nb="2"/>
Ahá.
<Sync time="535.119"/>
<Who nb="1"/>
A:mo, se:, a:mo se:k'tla:ni, ah yakin ni:n *mil novecientos** mati *noventa** no: motlapoh n *clínica**.
<Who nb="2"/>
Ah n o:ne:s, ne:n, o:ne:skeh n *clínicas** pero *hasta** ni:n *después**, ahá.
<Sync time="547.832"/>
<Who nb="1"/>
Yeh o:katka pos a:mo tle:n o:katka nika:n, dió:n.
<Who nb="2"/>
Pos *cuando** o:kimahsia toto:nki,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="552.764" endTime="555.869">
<Sync time="552.764"/>
ni:ni:n xiwitl, ni:ni:n ahse:tehxiwitl
<Comment desc="Ricinus communis"/>
,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="555.869" endTime="560.565">
<Sync time="555.869"/>
<Who nb="1"/>
ni:ni:n se:kitla:lia n *unto de lechón**, ne:n, *i:untohyo**.
<Who nb="2"/>
I:wa:n tomatl.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="560.565" endTime="566.858">
<Sync time="560.565"/>
Mini ahá, ahá, ah ni:n mi:ltomatl
<Sync time="563.112"/>
wa:n tla:mo ye:n, ne:n, n *unto** se:kitla:lilia ihkí:n
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="566.858" endTime="572.731">
<Sync time="566.858"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n tla:mo ye:n *se:i:leche** no:yiwki wa:n se:kipipichowa nika:n wa:n n i:kwitlapan
<Who nb="2"/>
*Leche**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="572.731" endTime="576.754">
<Sync time="572.731"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n *cuando** kipiah toto:nki yeh kwaltsi:n wa:wa:ki. Mm.
<Who nb="2"/>
Simi *remedio**. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="576.754" endTime="578.94">
<Sync time="576.754"/>
<Who nb="1"/>
Yeh wa:wa:ki.
<Who nb="2"/>
Hko:n, pos.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="578.94" endTime="584.478">
<Sync time="578.94"/>
Wa:n ni:ni:n ye:n *cuando de veras** se:mokokowa *a veces** se:kki:tskia *[di]senteria** ni:ni:n no: kwali.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="584.478" endTime="587.743">
<Sync time="584.478"/>
<Who nb="1"/>
Ah ya, [o]kó:n. Koneh a:tl.
<Who nb="2"/>
Mm. Ni:n no: simi kwali. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="587.743" endTime="592.983">
<Sync time="587.743"/>
<Who nb="1"/>
Mm. *Ándale**. Ahá, ya.
<Who nb="2"/>
Mach *moradillo** kilwiah. Ahá. Wa:n ni:n. 
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="592.983" endTime="607.78">
<Sync time="592.983"/>
Ni:n xo:mi..., xo:me:tl *cuando** [oh]kó:n se:mokokowa *algo** ka:ni:n se:kokowa.
<Sync time="598.257"/>
Wa:n se:kiwihwile:wa n *i:hoja** ke:meh a:xa:n kwa:li:ka.
<Sync time="601.785"/>
Wa:n se:kitla:lí: ich n tikol *apenas** toto:nki moka:wa wa:n i:k se:moxakwalowa ohkó:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="607.78" endTime="634.859">
<Sync time="607.78"/>
<Who nb="1"/>
Mm. No: pahtle n xo:me:tl. Mm, mm.
<Who nb="2"/>
Ahá, no: pahtle no: *remedio** xo:ma:tl
<Comment desc="Aquí se equivocó de pronunciación"/>
 xo:me:tl wa:n ni:ni:n ahse:tehxiwitl.
<Sync time="616.586"/>
<Who nb="1"/>
Yehwa:tl no:n kontla:liah i:ka ne:n *aceite** wa:n kintla:liah n i:mpoxtlan ko:kone:tsitsi:n wa:n tle:n kina:miki pos yeh i se:wi.
<Who nb="2"/>
Ahá. Wa:n ni:ni:n.
<Sync time="624.722"/>
<Who nb="1"/>
Ki:sa, ne:n, toto:nki. Mm, Mm.
<Who nb="2"/>
Ni:n *moradillo**, ni:n para *[di]sentería**. Kimanah molo:ni wa:n mach kitla:liah m *panela** wa:n iw..., ye konih. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="634.859" endTime="646.839">
<Sync time="634.859"/>
<Who nb="1"/>
Neh tle:n nikihto:s neh a:mo ke:man nikoni:tok ni:ni:n xiwitl.
<Who nb="2"/>
Ah. Ah pos neh a:mo no:
<Sync time="640.268"/>
<Who nb="1"/>
Pero san te:chno:no:tsah n a:kin mokokowah. Nochi san se:mono:no:tsa ke:meh ma se:k'momati:lti
<Who nb="2"/>
*Este,** mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="646.839" endTime="668.489">
<Sync time="646.839"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Se:mono:no:tsa pos tle:n se:k'mati, se: a:kin kimati kip..., 
pahtli oksé: ni:ni:n siki xiwitl nochi, yeh nochi pahtli *noma:s lo que pasa** a:mo se:, a:mo se:mono:no:tsa.

<Who nb="2"/>
Mm, ni:n se:momati:ltia. Ahá.
<Sync time="657.67"/>
<Who nb="1"/>
A:mo se:mono:no:tsa, *este**, sese:kpahtli no: *igual** pahtli. Mm, no: ma:s nika:n pos a:mo se:k'pixtok *a la mano**. Mm. Nochi pos,
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="668.489" endTime="677.259">
<Sync time="668.489"/>
<Who nb="1"/>
pos tlachtoko:ni 
<Comment desc="En espańol jarilla, quizá sea Larra divaricata"/>
wa:n chichiksiwa:pahtli, wa:n *durazno** no:n kilwiah tlanichiko:lxiwitl. Wa:n *kapolin** we:lik.
<Who nb="2"/>
Yehwa:tl. Ah. Ah. Tlanichiko:lxiwitl nochi ..., 
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="677.259" endTime="682.799">
<Sync time="677.259"/>
<Who nb="1"/>
Ahá. Awakatl, tso:tso:mpa:tl ao..., okoyakatsol.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="682.799" endTime="694.066">
<Sync time="682.799"/>
Tle:n *punta** tlayaka:ntok.
<Comment desc="Quizá por error de pronunciación pero se escucha como tlayaka:notok"/>
 Miak xiwitl katki pahtli pero pos tlankwa:..., tlankwa:tohtolon. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="694.066" endTime="708.076">
<Sync time="694.066"/>
<Who nb="1"/>
Pos n ohkó:n, pos.
<Who nb="2"/>
Pos tle:nsá: nochi pahtli xiwtsi:ntli *lo que pasa** ma se:ki..., ma se:k'niltoka.
<Sync time="699.878"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Ma se:k'niltoka wa:n ma se:k'pia *fe**. Mm. Yeh nochi pahtli n i:ka n xiwtsitsi:n. Mm.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="708.076" endTime="716.386">
<Sync time="708.076"/>
<Who nb="1"/>
Tle:n se:kina:miki se:mo..., se:mopa:ka wa:n se:ki:sa se:mo..., no:, no: se:mi:to:nia. Se:motlake:ntia no: se:mi:to:nia. 
<Who nb="2"/>
Mm, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="716.386" endTime="724.74">
<Sync time="716.386"/>
<Who nb="1"/>
O:hkó:n pos, pos, *este**, neh
<Who nb="2"/>
Pos yeh tle:no:n tle:nsá: nochi, nochi ne:si mm, pahtli ma:s san nika:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="724.74" endTime="733.748">
<Sync time="724.74"/>
<Who nb="1"/>
*ranchito** a:mo moniki ich, neh, *clinica**. A:mo moniki ich *doctor**. Ahá. A:xa:n nochi *doctor**, a:xa:n nochi *clínica.**
<Who nb="2"/>
*Doc...**. Ahá. Ohkó:n, pero *ves**
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="733.748" endTime="742.538">
<Sync time="733.748"/>
<Who nb="1"/>
tla: tontlana:mikkah,
<Comment desc="Checar ya que se escucha como ...mihkah. El verbo en singular es tlana:mikkah mientras el plural es tlana:mikkateh"/>
 pos a:mo no: kina..., a:mo se:kna:miki ma:s kachi ma xoyaw
<Comment desc="De reverencia, así aparentemente xonyaw > xoyaw"/>
 ich *doctor** a:mo kina:miki *siempre** ye:n xiwitl kachi ma:s mitsona:mikis.
<Who nb="2"/>
Mm, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="742.538" endTime="751.11">
<Sync time="742.538"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n tla:mo *mejor** ma motson...,
<Comment desc="Probablemente quiso decir ma mitson..."/>
 xkome:wile n tla:li. Xkowi:tiki
<Comment desc="Es reverencial con on- pero n>0/__w"/>
 n tla:li *cruz** i:ka *machete**
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="751.11" endTime="759.836">
<Sync time="751.11"/>
Wa:n xomotsahtsili, xomoto:ka:yo:ti,
<Sync time="753.852"/>
ma motsonkahka:wa n tla:ltikpaktli, yehwa:tl te:chtikipanowa, yehwa:tl ich titlakwah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="759.836" endTime="763.296">
<Sync time="759.836"/>
<Who nb="1"/>
N tla:li titikiteh tle:nsá: ompa mochi:wa.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="763.296" endTime="775.382">
<Sync time="763.296"/>
Mochi:wa kilitl, mochi:wa se:tlato:ka mochi:wa n mi:li, mochi:wa itl.
<Sync time="769.228"/>
Yehwa:tl keh te:chtikipanohtok n tla:ltikpaktli n tla:li.
<Sync time="772.954"/>
Pero yehwa:tl oksipa yehwa:tl kiniki te:chpolo:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="775.382" endTime="782.775">
<Sync time="775.382"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Tla:mo se:mochi:wa *cuenta**.
<Who nb="2"/>
Mm.
<Sync time="777.913"/>
<Who nb="1"/>
Yeh ohkó:n ya se:ka:wilowa n kokolistli, mm.
<Who nb="2"/>
Mm. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="782.775" endTime="787.978">
<Sync time="782.775"/>
<Who nb="1"/>
Ohkó:n neh se: ma:noh o:kohtikito note:tahtsi:n ne: ich i:ne:n nika:n tlakpak.
<Who nb="2"/>
Pero pos ....
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="787.978" endTime="805.158">
<Sync time="787.978"/>
Wa:n kihtowa o:moxola:w wa:n o:kalak i:ne:n ko..., kowitl, tlako:tl tle:no:n ich n *i:pantalón** wa:n a:kmo o:wilik o:motsakwilih *trato** ohkón moxola:wtiw.
<Sync time="795.865"/>
Sa: o:kahsik siki neh *ramas** de kowitl yo:ltok wa:n sa: ompa o:motlaki:tskileh.
<Sync time="801.753"/>
Pos ke:n a:mo ompa yo:moka:wka, yo:kiki:tskihka n tla:li.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk1" startTime="805.158" endTime="811.241">
<Sync time="805.158"/>
<Who nb="1"/>
Ay *Dios**.
<Who nb="2"/>
Wa:n tlakwa te:ntlami, ompa yi pe:wa kochtok ohkó:n kochtok.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="811.241" endTime="1027.836">
<Sync time="811.241"/>
nkilia, "żTle:no:n mitsmaka?" Kihtowa, "Nikochmiki".
<Sync time="814.075"/>
Kihtowa, "Kitehte:miki, neh, kitehte:miki witsi".
<Sync time="818.783"/>
Nikilia, "żPos a:xa:n, tle:no:n nikchi:was? Neh nimitstla:le:wati:h, nike:wati:h n tla:li". Nikilwia.
<Sync time="827.49"/>
Neh nikilwia note:lpokaw ne:n Jerónimo, 
<Sync time="830.711"/>
nikilia, "*T..., tine:chacompańaros** nike:wati:h n i:tla:l mopapa:n ka:mpa o:momohmohtih. A:mo nikmati ka:ni:n o:wits *mero**.
<Sync time="837.191"/>
Pero n'mati n tla:li ka:mpa pohtiki san se: tla:li. Mila:k o:niah.
<Sync time="842.68"/>
O:niah wa:n o:n..., *o:nimopersina:ró** wa:n o:nikno:ts n *diosecito.**
<Sync time="848.973"/>
Wa:n o:nikno:ts i:n tli..., ne:n, tipe:tl. Nikilwia, "Teh titipe:tsi:n nika:n o:momohmohteh notlawi:kal. Mela:k o:nikilwih n tla:li".
<Sync time="858.159"/>
Nikilia, "Nika:n o:momohmohteh wa:n nika:n o:witski, neneh,
<Sync time="862.301"/>
pero teh tla:ltikpaktsi:ntli, teh ti:tipe:tsi:n x'kahka:wa notlawi:kal nikwi:kas nokalihtik".
<Sync time="867.888"/>
Wa:n o:n'wi:tik n tla:li i:ka *machete, cruz** wa:n o:nxawa:nilih *refino**.
<Sync time="873.258"/>
O:nikwi:kak *media botella refino** o:n'xawa:nileh.
<Sync time="876.511"/>
Nik..., no: o:niki:xtih *cruz** n tla:li.
<Sync time="879.234"/>
Wa:n nikilia, "Choweh Marcelino, choweh para kalihtik a:mo nika:n xwitsto a:mo nika:n xtlao:koxto.
<Sync time="884.972"/>
Choweh xnihnimi. Xkahka:waka:n notlawi:kal nikwi:kas nokalihtik. Mila:k nikilwia n tla:li".
<Sync time="890.342"/>
Nikilia, Xkahka:waka:n teh ti:tipe:tsi:n nika:n *cer...,** ke:n nika:n *cerca** ticha:nchi:wa teh tipe:tsi:ntli.
<Sync time="896.049"/>
Xkahka:waka:n notlawi:kal ma nikwi:ka nocha:n".
<Sync time="899.12"/>
Ohkó:n o:nitimo:k o:nikwi:kak i:n tla:li nik..., nikwihwi:tiktiwi:ts, ne:n, n, tla:li i:ka n tlako:tl.
<Sync time="906.183"/>
N kilwia," choweh Marcelino, choweh n kalihtik a:mo nika:n xi..., choweh. 
<Sync time="910.771"/>
O:nimitse:wako choweh n kalihtik". 
<Sync time="913.11"/>
Wa:n o:nahsik yeh kochtok n kalihtik.
<Sync time="915.539"/>
O:nahsik san o:n'manki se: *botehtsi:n** ihkí:ntsi:n i:ka n a:tl. Ma yama:nia *apenitas** wa:n o:n'tla:lileh n tla:li.
<Sync time="922.11"/>
Wa:n n'tla:lileh n tla:li wa:n o:n'koma:xakwaloh.
<Sync time="924.822"/>
Wa:n o:nik..., neh nikilí: "żTi..., tihsatok titlachi:xtok?"
<Sync time="929.501"/>
[Kih]towa, "Yo:niihs[a]k."
<Sync time="930.908"/>
Wa:n nikilwí: neh, nikilí: yo:nemitse:wili:to motla:l.
<Sync time="935.675"/>
Ka:mpa o:timohmohteh a:mo nihmati ka:ni:n pero yo:nika:wa..., yo:nike:wato. 
<Sync time="940.13"/>
Wa:n nik..., nik..., ke:meh o:nikamakih tsokotsi:n a:tl 
<Sync time="943.743"/>
wa:n nikilí: xi..., ximote:ka ohkó:n ahkitstl.
<Sync time="946.681"/>
Wa:n o:niki:xtileh n *i:camisa** ihkí:n wa:n o:nika:lpi:chih. Nikilí: xtlachia Marcelino. 
<Sync time="953.568"/>
Yo:nimitsehkoteh nika:n kalihtik xtlachí: xi:xpitla:ni.
<Sync time="957.512"/>
Wa:n nikilí: a:xa:n xtlachia wa:n xkoni n a:tl. Wa:n o:nipe:w nik..., ohkó:n nikwahkwa:pitla i:ka ne:n a:tl tle:n i:wa:n tla:le.
<Sync time="964.974"/>
O:koni:k xa: san keh o:pa ye:xpa. O:kika:wtah no:n kochi. O:kika:wtah. Ahá.
<Sync time="971.779"/>
I:kano:n nimolwia tlakah mela:k n tla:li,
<Sync time="974.428"/>
yeh *hasta** o:..., neh, *hasta** o:nimolwa:ya xa: n'te:mos a:kin ma ne...., ma kitla:le:wah.
<Sync time="980.192"/>
Mila:k ompa san o:nikihtoh n'mati ma:s ke:meh n xihxil ne:n *padre nuestro**, o:nikihtoh ompa ich n tla:li.
<Sync time="986.811"/>
Wa:n nikilwí: [ni]mitstla:tla:wtia tla:ltikpaktl x'kahka:wa notlawi:kal ma nikwi:ka nokalihtik.
<Sync time="992.192"/>
Pos o:nike:wki n tla:li *cruz** o:n'xawa:nilih, ne:n, *refino cruz**.
<Sync time="996.481"/>
Wa:n nikilwia, "Wa:n choweh Marcelino n kalihtik a:mo nika:n xwitsto a:mo nika:n xmomohmohtihto.
<Sync time="1001.537"/>
[X]kahka:wa tla:ltikpaktl notlawi:kal ma nikwi:ka x..., ma yawi Marcelino n i:kalihtik.
<Sync time="1006.875"/>
O:niahsik o:n'tla:lileh n tla:li, o:kika:w n o:kochia, 
<Sync time="1010.104"/>
o:kika:w o:koni:k n tla:le n tle:n o:nikwi:kak.
<Sync time="1013.537"/>
Wa:n o:n'kwa:pihpi:ts i:ka ich n i:tsontikon kwa:s..., [o:n'kwah]kwa:tsotson ohkó:n.
<Sync time="1018.293"/>
Keh nika:n i..., i:e:lpan i:kwitlapan n'xahxakwalwileh.
<Sync time="1021.84"/>
Ta a:mati tle:no:n xa: wili:ka ye:n tla:li n o:kina:mik pos n o:kochia o:kika:w. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1027.836" endTime="1036.126">
<Sync time="1027.836"/>
<Who nb="1"/>
Ke:mah *porque** n tla:li yeh, *este**, ke:meh te:chtlamaka wa:n ke:meh kiniki ohkó:n ihsiwka te:chpohpolo:s pero,
<Who nb="2"/>
Ahá. kiniki.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1036.126" endTime="1045.473">
<Sync time="1036.126"/>
tla: tehwa:n se:mono:no:tsa wa:n se:k'nimilí: ka:ni:n se:moka:wa pos,
<Sync time="1040.22"/>
ya ka:nati:weh n tla:li ya ma:s xiwtsi:ntli kima:xakwalowah nochi se:k'na:miki.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="1045.473" endTime="1048.987">
<Sync time="1045.473"/>
<Who nb="1"/>
Pos neh a:mo xiwitl tle:no:n,
<Who nb="2"/>
Pero tla: a:mo se:k'chi:was *cuenta** yeh se:k'tla:ni.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1048.987" endTime="1053.774">
<Sync time="1048.987"/>
<Who nb="1"/>
A:mo xiwitl tle:no:n o:n'tla:lileh. Neh ye:n san i:yo:ka *puro** tla:li i:ka a:tl.
<Who nb="2"/>
San i:yo:ka *puro** tla:li. 
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1053.774" endTime="1082.748">
<Sync time="1053.774"/>
<Who nb="1"/>
 *Hasta* yo:k'tla:ntoya, 
<Who nb="2"/>
Ahá, ahá.
<Sync time="1055.684"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, pos yeh nochi *remedio lo que pasa** tehwa:n a:mo,
<Who nb="2"/>
O:nik..., o:nikih..., nikilia ma i:xpitla:ni ma tlachia
<Sync time="1061.402"/>
<Who nb="1"/>
Tehwa:n ya se:kihtowa a:kin tle:no:n ya kichi:wilihtok.
<Who nb="2"/>
Pos neh o:n'nikia nikte:mo:s a:kin kitla:le:was.
<Sync time="1066.654"/>
<Who nb="1"/>
Ah, ya. Mm.
<Who nb="2"/>
Wa:n s..., Ahá. Nikilwia pos ki..., wilis *reza:ro:skeh porque cerca** n tipe:tl. *Cerca** ka:mpa kitlahpalo:tiweh
<Comment desc="Literalmente 'saludar' el cerro pero en este caso es llevarle ofrenda."/>
 n tipe:tl.
<Sync time="1074.683"/>
<Who nb="1"/>
Ti:tipe:tsi:n
<Comment desc="Diminutivo, cerrito"/>

<Who nb="2"/>
O:nimolweh pero ma nikwi:ka *refino** tle:n *dios** kihto:s. Wa:n san siki xo:chitl tle:nsá: xo:chitsitsi:n tle:n katki ompa ich n ohtli se:tlehko
<Comment desc="Tlehko es 'subir'; no se usa tlehkowa"/>
.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1082.748" endTime="1085.666">
<Sync time="1082.748"/>
Sihwa:tl
<Comment desc="Quiso decir quizá &quot;san yehwa:tl&quot; 'solamente eso'"/>
 o:n'tiktah
<Comment desc="Creo que quiso decir o:ntiktah"/>
 wa:n o:n'xi:neh *cruz**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1085.666" endTime="1093.579">
<Sync time="1085.666"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n nikilwí: choweh n kalihtik Marcelino. Pos o:kika:w no:n, mm. O:s..., [o:]i:xpitla:n.
<Who nb="2"/>
Ah pos.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1093.579" endTime="1098.719">
<Sync time="1093.579"/>
<Who nb="1"/>
*A sí porque,**
<Who nb="2"/>
Ma:s kanah ke:man, ke:man kwali, ke:man timahwa pero *siquiera** ompa timi:xitstok[eh].
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1098.719" endTime="1110.703">
<Sync time="1098.719"/>
Ohkó:n, wa:n pos para neh *noparte** tle:nsá: nochi okomeh se:kihtowa mach okotl yeh a:mo o..., 
<Sync time="1106.706"/>
pos *hora sí** a:mo tlahtowa, a:mo, a:mo nihnimi a:mo san ompa katki.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1110.703" endTime="1117.539">
<Sync time="1110.703"/>
<Who nb="1"/>
Pero yeh nochi yo:ltok, nochi yo:ltok ke:meh tla:ltikpaktsi:ntli nochi yo:ltok.
<Who nb="2"/>
A pos yeh yo:ltok *como** ich n tla:ltikpaktli.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1117.539" endTime="1131.461">
<Sync time="1117.539"/>
Pos ke:meh ne: kateh okomeh wili kitsonkopah kichi:wah n *madera**,
<Sync time="1123.087"/>
para se: kali para *cualquier cosa** kikweh n *tablas** ke:meh ne:kah *barda** nochi *servi:rowa**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1131.461" endTime="1136.67">
<Sync time="1131.461"/>
<Who nb="1"/>
Pero tla: tipitsi:n yo:se:mohmohteh ka:ni:n yeh ompa yo:se:moka:w. Mm.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1136.67" endTime="1147.721">
<Sync time="1136.67"/>
<Who nb="1"/>
Ompa yi se:moka:wki.
<Who nb="2"/>
Mm, ohkó:n pos.
<Sync time="1139.288"/>
<Who nb="1"/>
Tehwa:n miak *veces** o:te:chmohmohteh n titl We:ya:tla:w ka:mpa o:ta:tlakwiah. Ahá. Pero a:mo ke:man o:nimoka:w ompa.
<Who nb="2"/>
Pos *hora**. Ah, ya.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1147.721" endTime="1173.394">
<Sync time="1147.721"/>
Se: ma:noh mach nimote:te:ntok i:ka ne:n notso:tsokol,
<Sync time="1151.393"/>
*cuando** nikaki ya wa:ltimo:tok n titl, ay *mamacita** sa: o:ni'motokteh m *pila**.
<Sync time="1156.638"/>
Ke:man ye witsiti:h ompa. Tla: yi ne:chahsi ompa xa: i ne:chahsi.
<Sync time="1161.195"/>
Ka:nih nicholo:s wa:n notso:tsokol yeh ompa niki:tskihtok, nikte:te:ntok i:ka n a:tl.
<Sync time="1167.132"/>
A:mo. Yeh o:witsito, ne:n, ke:meh o:witsito n i:i:xkwa:k m *pila**, o:wits para ne: ka:mpa o:katka a:ka:l
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1173.394" endTime="1174.563">
<Sync time="1173.394"/>
O:tsikwi:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1174.563" endTime="1207.932">
<Sync time="1174.563"/>
O:tsikwi:n. Ahá. Pero miak *viaje** o:te:chmohmohtih n titl ich m *pila** para ne:pa, timowa i:ka n tlapialmeh.
<Sync time="1182.164"/>
Tikiteh *o** ye:n tlapialmeh. N tlapiati:weh
<Comment desc="En otros nahuatl se diría tlahpiati:weh, con la aspiración."/>
. 
<Sync time="1184.899"/>
Miak *veces** o:te:chmohmohteh n titl *cuando** tehwa:n ta:tlakwiki:weh.
<Sync time="1190.197"/>
Se: *viaje** yo:tte:tlamakakoh nika:n a:te:ntli nehwa:tl wa:n nomona:n, o:te:chtlahkoya:weh n titl.
<Sync time="1196.439"/>
Yeh i:ixpan o:pano:k, wa:n no: i:kwitlapan o:pano:k. Neh no:iwki ne: ompa timi:kawihtokeh
<Comment desc="El verbo es i:kawia, reflexivo"/>

<Sync time="1202.403"/>
Pero *gracias a Dios** o:te:chpale:weh a:makin o:kima:k.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="1207.932" endTime="1215.329">
<Sync time="1207.932"/>
<Who nb="1"/>
Pos *Dios** se:k'pale:wia *porque hora sí** para se:tlakwa:s, se:..., se:yowi wehka se:tikititi:w.
<Who nb="2"/>
Ahá. Se: yowi mila:k se:k'mono:chilia *Dios**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1215.329" endTime="1225.409">
<Sync time="1215.329"/>
A:mo se:kpí: tla:li *cerca** wili:ka se:ya:s wehka.
<Sync time="1218.763"/>
Se:k'tlahtlani ma:ske *a medias** wili:ka se:tikitis wa:n para se:tlakwa:s.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1225.409" endTime="1230.097">
<Sync time="1225.409"/>
<Who nb="1"/>
Pos ohkó:n, [oh]kó:n timo..., o:timoskaltihkeh n *cuando** ok,
<Who nb="2"/>
Mm, pos *a ver**, pos.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1230.097" endTime="1238.372">
<Sync time="1230.097"/>
Tiko:koneh o:titlahyo:wihkeh tichika:wakeh no:yiwki. Ke:man kwali, ke:man a:mo, ke:man se:tlakwa kwali, ke:man a:mo, pos *ni modo**.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="1238.372" endTime="1244.986">
<Sync time="1238.372"/>
<Who nb="1"/>
Nika:n ya titlantiweh ya. Ahá. Yeh ohkó:n tikneh...,
<Who nb="2"/>
Ah, mm pos, nika:n pos,
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1244.986" endTime="1255.889">
<Sync time="1244.986"/>
tehwa:n nika:n *topueblo** Omitlán wa:n *tipertenece:rowa** Tepetzintla, Puebla. Neh noto:ka: Petronila Ortega Pérez.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1255.889" endTime="1296.042">
<Sync time="1255.889"/>
Pos neh noto:ka: Maria de la Luz López Cabrera. Pos *nopueblo** no:iwki Omitlán *tocabecera** Tepetzintla, *este**, Puebla mach ompa neh.
<Sync time="1271.134"/>
Ompa nochi tipi..., kipiah n *to..., tonombre** to..., toto:ka:yo nochi ompa kipiah.
<Sync time="1279.278"/>
Ahá. Pos yeh nochi ompa, ne:n, *tiregistros** Tepetzi:ntla.
<Sync time="1286.926"/>
Te:chte:i:xpantihkeh *cuando** o:tiyo:lkeh nochi ompa.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
