Tsinó: ninochti:n n ko:koneh, nime:chno:no:tsas se:, se: tlano:no:ts nika:n, neneh, para neh kwaltsi:n name:chno:no:tsas. *Este**, o:katka se: kone:tl i:wa:n se: itskwintli i:wa:n, neh, k'wi:ka se: *cubeta** wa:n neh yowi ni:nimiti:h a:te:ntl. Wa:n ompa yowi, yowi ni:nintiw a:ka:walah, wa:n o:kahsik se:, se: we:yi, neh, kowitl wa:n neh ompa o:pe:w tla:tlachia. O:pe:w, neneh, moyo:lpolowa wa:n, neneh, n itskwintli no: *igual** ompa ki:itstok. Ompa oksipa o:ka:nki n *icubeta** wa:n ne:n n i:tskwin kikawihtiw. Wa:n ompa yo:kahsik, ne:n, n we:ya:tl. Ompa yo:kitak. Wa:n ompa o:katka se: kohtsontitl witstok. Wa:n ompa n i..., i:tich n we:ya:tl ompa o:kitak, ne:n, se: ka:la:tl. Wa:n, neneh, tos kimonimilihtok kiki:tski:s, kiki:stki:s n ka:la:tl. Wa:n ke:n o:pa:k o:t..., a:mo o:kipix *cuidado** o:..., o:tsikwi:n wa:n o:mi:xtlawi:tik. O:mi:xtlawi:tik wa:n o:..., wa:n o:poliwito ich n we:ya:tl. O:kalakito ich n a:tl. Wa:n itskwintli no: *[i]gual** nochi o:kalahkeh ich n a:tl. Wa:n ompa yo:pe:wkeh, mm, ompa ma:timah yo:pe:wkeh, ne:n, ompa, neneh, ki..., kinikih kisa:skeh de we:ya:tl. Yo:ki:tskih n *icubeta** yo:k'mokwa:tla:lilih . Wa:n yo:pe:w, neneh, ompa katki ich n a:tl yo:pe:w tlahtlachia, ompa ne:n i:xte:nko ompa katki n ka:la:tl. [I:]pan ich se: titl ki:xitstok ich ni..., ich ni..., n i:x, n i:..., n i:xte:nko. Wa:n itskwintli nopah..., yo:pe:w tlahtlachia ompa kateh nochi ich n a:tl. Wa:n ompa yo:..., o:kinik o:kiki:tskih n ka:la:tl, pero n ka:la:tl o:tsikwi:n. O:tsikwi:n ich, ne:n, ich n kohtsontitl. Oksipa, ne:n, kinimilihtok, ne:n, n te:lpokatl ke:nin, ke:nin kichi:was kini[ki] *trato** kiniki 'ki:tski:s. Wa:n n itskwintli no: *[i]gual** yo:kitak nik..., ki..., 'ki:tski:skeh n ka:la:tl. Wa:n *tonces** yo:..., yo:..., yo:k'nimilih yo:ki:tskih, ne:n, kowitl i:wa:n ne:n i:ka se:, *este**, se: *bolsa**. Wa:n yo:ki..., neneh, oksipa yo:tsikwi:n ich n kohtsontitl, se: *lado** yowi, ne:n, te:lpokatl wa:n kilwia n, n i:tskwin oksé: *lado**. Tos para wilis 'ki:tski:skeh n ka:la:tl. Wa:n, neneh, ohkó:n yoweh yo:li:ktsi:n, yo:li:ktsi:n para 'ki:tski:skeh n ka:la:tl. Yoweh, yoweh. Wa:n o:k'na:lti:tlanileh ne:n, ne:n *morral** para i:k 'ki:stki:s ne:n ka:la:tl. Wa:n oksipa n ka:la:tl o:tsikwi:n para tlahtik ich n a:tl. A:xa:n, ne:n, ne:n itskwintli o:..., yehwa:tl o:kalak ich *morral**, a:xa:n *cubeta** o:k'mokwa:pichteh, ne:n, ne:n te:lpo..., o:k'mokwa:tla:lilih n te:lpokatl ich n i:tsontikon. Ohkó:n tlahtlahmatokeh, tlahtlahmatokeh. O:pe:w wi:witska n te:lpokatl ke:n itskwintli yo:kalak ich i:..., ne:n, i:tich n *morral.** Ompa ki..., kitstok ke:ni:n katki ihtik n *morral** itskwintli kitstok, kitstok. A:xa:n ka:la:tl yeh [o]kachi ya wehka yo:yah ich se: towe:kach se: we:yi titl ompa yo:mo..., yo:motla:li:toh. Ompa i:k no: kimi:itstok, kimi:itstok. A:xa:n ne:n yo wehka yo:moka:hkeh se: *lado** yo:moka:w n, ne:n, te:lpokatl wa:n itskwintli, wa:n n o:ksé:, sintlapal yo:moka:w, ne:n, n ka:la:tl. Ompa mo..., motstokeh, kine:xtihtok, ¿ka:ninkah, ka:ninkah? Oksipa yo:..., neneh, yo:k'nimileh yo:yo:lahsik ne:n te:lpokatl a:mo o:wilik [o:]'ki:tskeh n ka:la:tl, *mejor** yo:k'nimileh yo:..., [o]kachi kwali ya yoweh. A:xa:n n ka:la:tl yo:moka:w tlanimilihtok, tlanimilihtok. A:xa:n yo:yahkeh, yo:yahkeh yoweh yoweh. Pero *como** nochi pahpaltikeh *pues**, neh, ki..., kichi:wtiweh n i:ohwi ka:ni:k yoweh nihnintiweh. Yoweh, yoweh pano:keh miak, neneh, kohyoh ka:mpa o:pano:keh. Yoweh, yoweh. A:xa:n n ka:la:tl yo:moka:w i:se:l ich n we:ya:tl tlanimilihtok, tlanimilihtok, oksipa, neneh, ke:n kinimilihtok yo:ki:s den we:ya:tl ki..., kitstok ke:ni:n, ne:n, ka:ni:k o:yahkeh n te:lpokatl wa:n itskwintli. Yo:pe:w ki:ita n ke:ni:n o:nihnintahkeh o:'ka:wtahkeh, ne:n, n i:mikxiwa:n nochi ne:stokeh n i:mikxiwa:n ke:n o:yahkeh nihnintiweh Tos ohkó:n o:yah, o:yah o:kika:wihtah, ne:n, ke:ni:n o:yahkeh, ne:n, n te:lpokatl wa:n n itskwintli yowi o:ahsito ich se: kali. Ompa, neh, ompa i:kalihtik ne:n te:lpokatl yo:..., yo:a..., yo:ahsik n ka:la:tl ich n kali. A:xa:n n te:lpokatl yeh yo:ahsik, ne:n, *como** kwali yo:moa:pachoh n te:lpokatl yo:ahsik i:cha:n, yo:kalak mopa:ka. Mopa:ka ich neh, o:pankalak ich se: we:yi neh, we:yi neh, ich n *i:baño** o:kal..., o:kalak i:wa:n itskwintli mopa:ktokeh, mopa:ktokeh. Wa:n *cuando**, ne..., ne:n ka:la:tl oksipa yo:kimahsito. O:kimahsito ompa o:pe:w kimi:ita, kimi:ita, a:xa:n te:lpokatl wa:n itskwintli yo:kitakeh i:k yo:ahsik n ka:la:tl ich ne:n i:tich *baño** ka:mpa yehwa:n mopa:ktokeh. No: o:k'nimileh o:pankalak, nochi o:pe:wkeh ma:wiltiah ich n tlahtik de, ne:n, i:tich n a:tl o:pe:wkeh ich ne:n ma:wiltiah wa:n, neneh .... *O pues** ompa yo:moka:w ne:n ka:la:tl i:wa:n ne:n te:lpokatl, a:x[a:n] ich..., yi ye:yi o:pe:wkeh neh ma:wiltiah ompa neh yo..., yo:moka:wkeh ich n kali. Ohkó:n yowi ni:n tla:no:no:ts para, neh, kwaltsi:n ni:n nineh, ni:n nineh nin tla:no:no:ts de n kone:tl wa:n itskwintli wa:n ka:la:tl. *Pues, *este**, pues** tlasohka:matiktsi:n o:[na]ne:chontla:lilihkeh, [o:na]ne:chtla:lilihkeh, neneh, *cuidado lo que** tle:n o:nime:chilwih tla:no:no:ts kwaltsi:n Tlanimi:lis kwaltsi:n, kwaltsi:n, neh, se:ya:s, se:ni:nimiti:h. I:wa:n ne:n tlapialtsitsi:n se:kintlasohtla ke:ni:n, ma:s a:mo tlahtowah pero se:kine:xtilia ke:nih. Yehwa:n no: s..., no: kisa:lowa ke:ni:n, neneh, i:wa:n se:, se:mono:no:tsas. Tlasohka:matiktsi:n neh noto:ka:yo, *este**, Olivia Posadas Hernández nika:n n a:ltepe:tl Omitlán, Tepetzintla.