<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Tengo_MatCl_MVV526-AMH529_Keenih-see-kixihxiima-ichkatl-Borregos-lana_2022-11-17-x" version="12" version_date="260218">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Ángeles Márquez Hernández" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Mercedes Vázquez Villalba" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="679.373">
<Turn startTime="0" endTime="21.789" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
A:xa:n ni:n, ni:n tio:tlak moniki itmone:xtili:skeh *o** tte:chono:no:tsas ke:nih, eh, moxihxi:ma se: ichkatl.
<Sync time="10.661"/>
I...., kihtowah mach o:mitsonitakeh sipa itkon..., kwali tkonxihxi:ma, nine:n, n ichkatl, wa:n tnikiskiah xte:chono:no:tsa.
<Sync time="17.933"/>
Xte:chonilwi ke:nih, ke:nih mochi:wa ni:n tikitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="21.789" endTime="29.2">
<Sync time="21.789"/>
<Who nb="1"/>
Pos n ichkatl *primero, este**, mahsi n i:tohmio.
<Who nb="2"/>
Ahá.|
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="29.2" endTime="37.851">
<Sync time="29.2"/>
N tla: yo:mahsik n i:tohmio ya se:kita ne:n *cuando** yo:mahsik.
<Sync time="33.169"/>
Tos ya se:..., ompa ikto:skeh ma se:kxihxi:ma.|
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="37.851" endTime="43.796">
<Sync time="37.851"/>
¿Ke:nih, ke:nih se:kita tla:, tla: yo:mahsik. Ke:nih se:kmati tla: ya kwali:s
<Comment desc="Es equivalente a kwaltias"/>
 para, nineh, se:kxihxi:mas?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="43.796" endTime="47.969">
<Sync time="43.796"/>
Pos pe:wa mo..., panki:sa n i:tohmio, mowihwitla.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="47.969" endTime="50.941">
<Sync time="47.969"/>
<Who nb="1"/>
Ah, sa: yehwa ke:meh witsi.
<Who nb="2"/>
Ahá, sa: yehwa ke:meh witsi.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="50.941" endTime="67.047">
<Sync time="50.941"/>
*Entonces** no:n yo:mahsik.
<Sync time="53.45"/>
Wa:n tos i:ka no:n *cuando** yo:mahsik pos ya kontsi:tskiah wa:n ikte:kah.
<Sync time="60.239"/>
Wa:n 'ma:tsi:tskiah wa:n ikxotsi:tskiah nochi n ich n i:ma:wa:n wa:n ich n i:kxiwa:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="67.047" endTime="74.954">
<Sync time="67.047"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n ikte:kah wa:n ompa kihilpiah i:ka se: *laso** wa:n, wa:n pe:wah ikxi:mah.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="74.954" endTime="78.949">
<Sync time="74.954"/>
'Pe:waltiah i:tich n i:kxiwa:n *o** i:tich n i:ma:wa:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="78.949" endTime="86.57">
<Sync time="78.949"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, wa:n ompa ohkó:n, wa:n ohkó:n ikxi:ntiweh i:ka n *tijera, tijeras**.
<Who nb="2"/>
¿Wa:n ki..., wa:n ke:nih iktikih, ka:nih. Ahá?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="86.57" endTime="96.501">
<Sync time="86.57"/>
Ahá, hko:n *hasta** tlaye:kowah.
<Sync time="89.415"/>
Ompa tla: yo:k..., tla: yo:tlaye:kohkeh pos ya ke:wah n ichkatl wa:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="96.501" endTime="110.316">
<Sync time="96.501"/>
<Who nb="1"/>
ya knihnichikowah n tohmitl wa:n ompa ya, tla: yo:knichikohkeh [o:]wa:limo:stik 'pahpa:kati:weh, 'pa:ka n tohmitl i:ka ahmo:l wa:n
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="110.316" endTime="125.36">
<Sync time="110.316"/>
ompa tla: yo:kpa:kakeh pos wa:ki wa:n no:n ikma:nilowah. Ikma:nilowah i:wa:n siki tli:ltik, tli:ltik tohmitl,
<Sync time="120.949"/>
wa:n para ma ki:sa nixtik n kwe:ytl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="125.36" endTime="128.966">
<Sync time="125.36"/>
<Who nb="1"/>
Ah, ahá,
<Who nb="2"/>
Ahá, para ma ki:sa nixtik n kwe:ytl.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="128.966" endTime="144.069">
<Sync time="128.966"/>
Wa:n ompa pos tla: yo:..., tla: yo:kmahma:nilohkeh nochi, pos pe:wah iktakapitsowah n tohmitl i:ka se: tlako:tl.
<Sync time="137.379"/>
Ktakapitsowah nochi, nochi ma moma:nilo, wa:n ompa ya pe:wah kpochi:nah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="144.069" endTime="147.972">
<Sync time="144.069"/>
<Who nb="1"/>
¿Wa:n tle:noh kto:sniki se:tlapochi:nas, ke:nih se:kchi:wa?
<Who nb="2"/>
I:k...,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="147.972" endTime="153.968">
<Sync time="147.972"/>
Pos i:ka se:, se: pohtsi:n ihkí:n, wa:n ikpia n i:ma: wa:n ihkí:n se:ktila:na.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="153.968" endTime="159.762">
<Sync time="153.968"/>
<Who nb="1"/>
I:to:ka: ka:lox. Ahá, ye:n ka:lox, ahá, i:to:ka: ka:lox.
<Who nb="2"/>
Tle:noh i:..., ah, ye:n ka:lox. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="159.762" endTime="169.931">
<Sync time="159.762"/>
Wa:n tos ompa se:ka:ntiw n tohmitl tso:tsokotsitsi:n wa:n ompa ya se:kpochi:ntiw, [ih]ki:n.
<Sync time="165.223"/>
Ompa tla: yo:k..., yo:kwaltiak n pani tos oksipa se:kkwipa.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="169.931" endTime="181.389">
<Sync time="169.931"/>
<Who nb="1"/>
Ke:meh iskia se:ktsikawa:swia, ke:meh iskia se:ktoma.
<Who nb="2"/>
Ahá, ke:meh iskia, *andale**.
<Sync time="175.234"/>
<Who nb="1"/>
Ahá.
<Who nb="2"/>
Wa:n tos kwaltsi:n moka:wa xi:tlatstik.
<Sync time="177.445"/>
<Who nb="1"/>
wa:n tos, ne:n, tos oksipa se:kkwipa.
<Who nb="2"/>
Ahá, ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="181.389" endTime="216.351">
<Sync time="181.389"/>
Wa:n oksipa se:k..., se:kpochi:na, wa:n ompa ya, ya tla: ya kwali, pos ya ihkí:n se:ke:wa.
<Sync time="190.793"/>
Wa:n ne:pa se:ktla:lia, ompa oksipa, oksiki, oksipa oksiki, ohkó:n, ohkó:n se:ktlamipochi:na.
<Sync time="198.018"/>
Wa:n ompa pe:wah ikpi:pitsa:wah ihkí:n iktla:liah i:tich se: *canasta** n tohmitl.
<Sync time="204.807"/>
Pero yeh ya tlapi:pitsa:wtli, wa:n tos ompa se:k..., se:k..., ikpixtokeh n malakatl.
<Sync time="212.15"/>
Ka:nah malakatl wa:n pe:wah, pe:wah iktsa:wah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="216.351" endTime="219.89">
<Sync time="216.351"/>
<Who nb="1"/>
Mm, ¿ke:nih motsa:wa, ke:nih, ke:nih kchi:wah?
<Who nb="2"/>
I:k kti:tila:n....
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="219.89" endTime="232.473">
<Sync time="219.89"/>
Pos i:k m, pos, i:ka malakatl ik..., ikpanakiah se: *pedazo** n tohmitl
<Sync time="226.996"/>
para *como** kpia n i:kwa:poh ne:n malakatl ompa motsikowa n tohmitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="232.473" endTime="235.536">
<Sync time="232.473"/>
<Who nb="1"/>
Ahá.
<Who nb="2"/>
Tos pe:wa ya iktila:ntiweh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="235.536" endTime="239.805">
<Sync time="235.536"/>
<Who nb="1"/>
Para mm, para se:k..., se:ktsa:wa.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="239.805" endTime="247.822">
<Sync time="239.805"/>
Tos nochi, nochi *se:kpare:johtla:lia**, para ma ki:sa *parejito** n tohmitl, a:mo ma ki:sa chi:chikopitsaktik.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="247.822" endTime="254.797">
<Sync time="247.822"/>
Ah *entonces**, i:..., se:ktsa:wa kto:sniki de ke no:n, no:n tle:n yo:tpochi:nkeh se:kwa:lpano:ltia i:tich, nine:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="254.797" endTime="259.652">
<Sync time="254.797"/>
<Who nb="1"/>
i:tich malakatl wa:n, wa:n ya mochi:wa ke:meh *lasitos o** ke:meh itlah ohkó:n.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="259.652" endTime="265.707">
<Sync time="259.652"/>
<Who nb="1"/>
Ahá. *Ándale**. No:n ktowah mach ikkwitlaxkolchi:wah.
<Who nb="2"/>
*Este**, pi:pitsa:wak. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="265.707" endTime="271.683">
<Sync time="265.707"/>
<Who nb="1"/>
Ah, 'kwitlaxkolchi:wah. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ahá, mach ikwitlaxkolchi:wa. Wa:n tos no:n ka:nah,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="271.683" endTime="282.772">
<Sync time="271.683"/>
tos tla: ohkó:n yo:kchi:hkeh, tos sa: ka:ntiweh.
<Sync time="274.746"/>
Wa:n ihkí:n ktila:nah *apenas** o:n. Ah, yo:k..., yo:kpitsa:wkeh wa:n ke:e:wtiweh i:tich malakatl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="282.772" endTime="287.282">
<Sync time="282.772"/>
<Who nb="1"/>
Mm.
<Who nb="2"/>
Wa:n ohkó:n, ohkó:n, ohkó:n *hasta** ikte:mi:tiah malakatl, wa:n tla: yo:te:n,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="287.282" endTime="292.335">
<Sync time="287.282"/>
tos ya k..., ya kka:wah tipitsi:n, wa:n pe:wah ikchi:wah n tohmititl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="292.335" endTime="296.88">
<Sync time="292.335"/>
<Who nb="1"/>
Ah, wa:n ke:nih ikchi:wah n tohmititl. Ah, ke:e:wah. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ikchi:wah n tohmititl ihkí:n, ke:e:wah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="296.88" endTime="302.163">
<Sync time="296.88"/>
<Who nb="1"/>
Ke:e:wah wa:n moka:wa se: *bolita** ihkí:n *hasta** keh se: *pelota**.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="302.163" endTime="310.18">
<Sync time="302.163"/>
Wa:n pos ohkó:n i:ka se: kwe:ytl o:k..., o:kchi:wayah keh na:wi tohmitimeh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="310.18" endTime="317.65">
<Sync time="310.18"/>
<Who nb="1"/>
Ah, mm.
<Who nb="2"/>
Se: tohmititl para mach, mach i:..., para n i:ihtik tle:n ikkalakihtiweh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="317.65" endTime="320.928">
<Sync time="317.65"/>
Wa:n ye:i tohmitimeh tle:n kintehte:kah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="320.928" endTime="331.462">
<Sync time="320.928"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Ah, kwe:ytl, tos. ¿Wa:n ke:..., wa:n ke:meh ke:ski, eh, ke:meh ke:ski, *este**, nineh, ichkameh moniki se:kinxihxi:mas?
<Who nb="2"/>
Ahá. Ahá. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="331.462" endTime="341.223">
<Sync time="331.462"/>
Wa:n ohkó:n wilis ahsis i:ka se: kwe:ytl, eh, ma tto:ka:n se: mahtlaktlamo:me, *este**, mo:liktli de i:n kwe:ytl?
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="341.223" endTime="343.878">
<Sync time="341.223"/>
<Who nb="1"/>
¿Xa:mo itkoni:xyehyekowa?
<Who nb="2"/>
Pos,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="343.878" endTime="351.987">
<Sync time="343.878"/>
<Who nb="1"/>
no:n para, para no:n n'mati *cuatro, cuatro** tohmitimeh.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="351.987" endTime="354.805">
<Sync time="351.987"/>
<Who nb="1"/>
*Cuatro** tohmitimeh pero wehwei:n.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="354.805" endTime="358.522">
<Sync time="354.805"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, wehwei:n wa:n, wa:n se:,
<Who nb="2"/>
Ah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="358.522" endTime="363.844">
<Sync time="358.522"/>
<Who nb="1"/>
se: para n i:ihtik tle:n iktla:lilihtiweh n tlahtik.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="363.844" endTime="366.321">
<Sync time="363.844"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, tle:n i:k ikte:mi:tiah.
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="366.321" endTime="372.107">
<Sync time="366.321"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, wa:n pos ohkó:n para kinchihchi:wah, kinchihchi:wayah de *doce**.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="372.107" endTime="374.616">
<Sync time="372.107"/>
Siki mach *hasta** de *catorce**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="374.616" endTime="388.483">
<Sync time="374.616"/>
<Who nb="1"/>
Ah, xkononita
<Comment desc="Nota dos funciones de on-. La primera es 'hacia allá'. Y la segunda es de reverencia."/>
. Mm.
<Who nb="2"/>
*Bueno** de mahtlaktlana:wi. Ahá.
<Sync time="379.225"/>
<Who nb="1"/>
Xkononita se:, ne:, neh sipa se: siwa:tsi:ntli o:ne:chilwih de ke, i:..., i:..., moniki se:kinxihxi:mas n ichkameh mach kwalka:n.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="388.483" endTime="414.27">
<Sync time="388.483"/>
Yehwa:n sipa o:kimpano:k de *que**,
<Sync time="390.774"/>
o:pe:wkeh ikxihxi:mah, nine:n, i:n n ichkatl i:..., ihkwa:k yo:tlakwah n ya tio:tlak wa:n xa: *como** o:ixwitoya,
<Sync time="397.848"/>
ihkwa:k o:ktsonkwipkeh o:pe:wkeh ikxihxi:mah o:kkalakilihkeh, nine:n, *tijera**
<Sync time="403.091"/>
wa:n tsokotsi:n mooli:nia, nine:n, n ichkatl,
<Sync time="406.392"/>
o:kpoxko..., o:kpoxkoyo:nihkeh, o:kkichkoyo:nihkeh wa:n ompa o:mik, nine:n, ompa o:mik, nine:n, n ichkatl.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="414.27" endTime="420.761">
<Sync time="414.27"/>
<Who nb="1"/>
Ahá.
<Who nb="2"/>
Entonces**, eh, iktowah moniki se:kxihxi:mas ihkwa:k, kwalka:ntika ihkwa:k poxi:yo:kameh
<Comment desc="Con la panza vacía. El singular es poxi:yo:ka"/>
 iyamo,
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="420.761" endTime="432.333">
<Sync time="420.761"/>
iyamo itlah ikpiah ohkó:n ma:s motitilatsah mo...,
<Sync time="423.979"/>
mo..., mooli:niah, a:mo tle:n kimpanowa, pero tla:, ihkwa:k mooli:ni:skeh ya poxte:ntokeh, simi, simi oweh.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="432.333" endTime="435.404">
<Sync time="432.333"/>
<Who nb="1"/>
Pos ke:mah tehwa:n o:tkinxi:mayah de kwalka:n.
<Who nb="2"/>
Kwalka:n.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="435.404" endTime="452.033">
<Sync time="435.404"/>
<Who nb="1"/>
Ahá, de kwalka:n. No:n *cuando** ya itya:skeh ittlahpiati:weh pos yeh yo:kinxihxi:nkeh *siquiera** ye:i:n, na:wi:n. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ahá.
<Sync time="444.174"/>
<Who nb="1"/>
Tos no:n ya kpa:kah ya k..., kinxihxi:mah wa:n ya [o:]wa:limo:stik ikpa:kati:weh n tohmitl.
<Who nb="2"/>
Ya kwali. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="452.033" endTime="460.981">
<Sync time="452.033"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n tla: yo:..., , tla: yo:wa:k pos ya ompa pe:wah k..., ikpo..., ik..., ikmoya:wah.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="460.981" endTime="474.678">
<Sync time="460.981"/>
*Primero** se:kmoya:wa *porque** medio molpia.
<Sync time="464.996"/>
Wa:n tos ompa ya tla: yo:kmoya:wkeh pos ya kma:nilowah i:ka ne:kah tlako:tl.
<Sync time="470.734"/>
Iktakapitsowah wa:n ompa ya pe:wah ikpochi:nah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="474.678" endTime="480.258">
<Sync time="474.678"/>
<Who nb="1"/>
Mm. No:ihki o:tte:chono:no:tsayah iye:watsi:n de ke ikpa:kah i:ka n ahmo:l.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="480.258" endTime="486.848">
<Sync time="480.258"/>
<Who nb="1"/>
Andále.
<Who nb="2"/>
Tle:noh, tle:noh n ahmo:l wilis itte:chon..., itte:chonilwi:s, itte:chomachti:s tle:noh ahmo:l.
<Comment desc="Parece que es un tipo de Cucurbitaceae cuyo tuber se utiliza para lavar."/>

</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="486.848" endTime="493.201">
<Sync time="486.848"/>
<Who nb="1"/>
Pos ahmo:l se:, se: kamohtli ke:meh iskia chayohkilkamohtli.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="493.201" endTime="499.633">
<Sync time="493.201"/>
<Who nb="1"/>
Pero yeh no:n a:mo, yeh se:, se:timikatl ikchi:wa n ahmo:l.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="499.633" endTime="506.362">
<Sync time="499.633"/>
San wa:n ompa ki..., kichkwah, kichkwah wa:n yeh..., yehwa i:ka o:kpa:kayah n tohmitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="506.362" endTime="514.922">
<Sync time="506.362"/>
<Who nb="1"/>
Ah, *entonces** no:n ahmo:l, eh, mokwipa ke:meh, te..., ke:meh tle:noh max keh xápohtli, poso:ni *o** .... Ah.
<Who nb="2"/>
Ahá, ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="514.922" endTime="519.947">
<Sync time="514.922"/>
<Who nb="1"/>
Poso:ni. Ahá. Ahá.
<Who nb="2"/>
Poso:ni wa:n yehwa i:ka k..., ikchipa:wah. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="519.947" endTime="523.95">
<Sync time="519.947"/>
Wa:n tla:mo oksipa wili [o:]kpa:kayah i:ka pa:tixiwitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="523.95" endTime="528.718">
<Sync time="523.95"/>
<Who nb="1"/>
Ahá. A tos, ahá, n.
<Who nb="2"/>
Ahá. No:iwki i:ka, i:ka pa:tixiwitl.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="528.718" endTime="532.966">
<Sync time="528.718"/>
¿Wa:n max i:n pa:tixiwitl no:iwki ikpia n i:..., n i:kamohyo *o, o** tle:noh i:ka kpa:kah?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="532.966" endTime="534.476">
<Sync time="532.966"/>
Sayeh n i:xiwyo.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="534.476" endTime="537.924">
<Sync time="534.476"/>
<Who nb="1"/>
Ah, yeh n i:xiwyo. Ahá.
<Who nb="2"/>
N i:tsi:ntlan ke:n se:ktsi:kwe:wa.
<Comment desc="Significa 'arrancar'."/>

</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="537.924" endTime="543.623">
<Sync time="537.924"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n ompa ikpahpatlachowah i:ka titl, ikwi:kah m..., ohkó:n mi:k n a:te:nko *[co]mo** achtoh o:tlapa:kayah.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="543.623" endTime="547.514">
<Sync time="543.623"/>
<Who nb="1"/>
Mm. Ah, ahá.
<Who nb="2"/>
A:te:nko wa:n ompa *como** kah titl pos,
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="547.514" endTime="553.411">
<Sync time="547.514"/>
ah..., se:ahsi wa:n se:kte:mowa se: titl we:i.tsi:n wa:n se:kpahpatlachowa n i:kwa:k wa:n,.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk1" startTime="553.411" endTime="559.07">
<Sync time="553.411"/>
<Who nb="1"/>
se:kxakwalowa i:wa:n n tohmitl. Wa:n ya poso:ni. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="559.07" endTime="569.207">
<Sync time="559.07"/>
¿Wa:n, wa:n sayeh n ohkó:n wili se:kpa:ka, nine:n, i:n tohmitl san i:ka n ahmo:l *o** noso san i:ka m pa:tixiwitl?
<Sync time="566.433"/>
¿A:mo wili itlah i:ka oksé: se:kpa:ka?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="569.207" endTime="570.139">
<Sync time="569.207"/>
A:mo.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="570.139" endTime="575.085">
<Sync time="570.139"/>
¿A:mo, kpa:kah ke:meh a:xa:n m[o]i:xmati kpa:kah i:ka xápohtli, a:mo, a:mo kwali?
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="575.085" endTime="582.528">
<Sync time="575.085"/>
<Who nb="1"/>
A:mo *porque** ihkwa:kó:n mach iktowah a:mo o:katka xápohtli, ihkwa:kó:n a:mo o:katka xápohtli.
<Who nb="2"/>
Ahá. Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="582.528" endTime="587.553">
<Sync time="582.528"/>
<Who nb="1"/>
*Hasta** n tilmahtli o:kpa:kayah no:iwki i:ka ahmo:l. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ahmo:l, ahá, xkononita.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="587.553" endTime="593.252">
<Sync time="587.553"/>
<Who nb="1"/>
Wa:n siki se:, se:, tlatio:tl mach kilwa:yah mach ko:kostomatl.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="593.252" endTime="601.804">
<Sync time="593.252"/>
<Who nb="1"/>
No:ihki o:kkwiah. Ahá. No:ihki i:k, o:..., i:k o:tlapa:kayah. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ah, ahá. Ke:mah. Oh.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="601.804" endTime="615.052">
<Sync time="601.804"/>
¿Wa:n a:xa:n, a:xa:n max, max wilis se:kpa:kas i:n tohmitl i:ka, i:ka tsokotsi:n xápohtli tle:n tla:, tla: se:kniki? *o** wili:ka t..., i..., *o** wili:ka 'te:mo:ti:weh n ah..., n ahmo:l wa:n pa:tixiwitl?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="615.052" endTime="622.483">
<Sync time="615.052"/>
A:mo *porque** a:xa:n ya wili k..., *como** s..., ya kah xápohtli, se:kkowa wa:n i:k se:kpa:ka.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="622.483" endTime="626.775">
<Sync time="622.483"/>
¿Katliyeh xápohtli tle:n a:xa:n wilis se:kikwis?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="626.775" endTime="629.173">
<Sync time="626.775"/>
Tehwa:n tikwih ye:n *Roma**.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="629.173" endTime="635.989">
<Sync time="629.173"/>
<Who nb="1"/>
Ye:n *Roma** ah, ahá. Mm. Poso:ni. Ahá.
<Who nb="2"/>
Ah no:n ista:k xápohtli, *porque** yeh okachi poso:ni. Ahá.
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk1" startTime="635.989" endTime="642.778">
<Sync time="635.989"/>
<Who nb="1"/>
San yehwa wa:n, oksiki xápohtli pos a:mo, *casi** a:mo poso:ni. Mm.
<Who nb="2"/>
Mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="642.778" endTime="649.686">
<Sync time="642.778"/>
<Who nb="1"/>
Mm, kwali, tlasohka:matikwilmi:k momowisiotsi:n it..., itkakih wa:n itmatih ke:nih,
<Who nb="2"/>
A:motle:ntsi:n
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="649.686" endTime="654.707">
<Sync time="649.686"/>
ke:nih o:mo..., o:mochipa:waya achtoh n tohmitl wa:n *hasta** a:xa:n *porque** ok mo...,
</Turn>
<Turn speaker="spk2 spk2" startTime="654.707" endTime="658.627">
<Sync time="654.707"/>
<Who nb="1"/>
ok mochi:wah n tokwe:wa:n wa:n i:ka no:n mochi:wah i:n,
<Who nb="2"/>
Ke:mah.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="658.627" endTime="663.283">
<Sync time="658.627"/>
i:n, i:n tokwe:wa:n a:xa:n i:ka n i:..., n i:tohmio, nine:n, ichkatl wa:n ....
</Turn>
<Turn speaker="spk1 spk2" startTime="663.283" endTime="679.373">
<Sync time="663.283"/>
<Who nb="1"/>
Tlasohka:matih itte:chono:no:tsa. ¿Tle:noh moto:ka:tsi:n?
<Who nb="2"/>
A:motle:ntsi.n. Neh noto:ka: Mercedes Vázquez Villalba.
<Sync time="669.763"/>
<Who nb="1"/>
Neh no:to:ka: Ángeles Márquez Hernández wa:n itmone:xtiliah nika:n San Miguel Tenango, Zacatlán, Puebla.
<Who nb="2"/>
Kwali.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
