<?xml version="1.0" encoding="ISO-8859-1"?>
<!DOCTYPE Trans SYSTEM "trans-14.dtd">
<Trans scribe="Usuar" audio_filename="Omitl_Narra_MMP561-CSC370_Inimilis-Historia-de-vida_2022-11-30-d" version="18" version_date="250328">
<Speakers>
<Speaker id="spk1" name="Ceferino Salgado Castañeda" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
<Speaker id="spk2" name="Magdalena Méndez Pérez" check="no" dialect="native" accent="" scope="local"/>
</Speakers>
<Episode>
<Section type="report" startTime="0" endTime="1230.712">
<Turn startTime="0" endTime="6.539" speaker="spk1">
<Sync time="0"/>
Tehwa:tsi:n ekintsi:n tiknekih xite:chno:no:tsa de monemi:lis.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="6.539" endTime="1082.067">
<Sync time="6.539"/>
Ahá, kwali. Neh noto:ka: Magdalena Méndez Pérez noa:ltepe:tl nika:n Omitlán.
<Sync time="14.774"/>
*Bueno**. N..., neh nikilna:miki ke:n xa: [o:]nikpiaya ma:kwi:l, chikwase:n
<Comment desc="Checar cantidad vocálica de ...se:n"/>
 xiwitl,
<Sync time="22.305"/>
ne:chti:tlaniah n ma nimomachtih n ich n kaltlamachti..., [kaltlamach]tilistl. Em,
<Sync time="30.162"/>
de ihkwa:k nik..., nikilna:miki [o:]ne:chpa:kta:ya
<Comment desc="Se escucha corta, -taya pero en otras ocasiones se ha escrito larga. Checar"/>
 n ihkwa:k [o:]nikimitaya moma:ka:wah n tle:n yi yoweh *primaria,**
<Sync time="38.001"/>
o *secundaria** [o:]ne:chpa:kta:ya ke:n kintlake:nta:yah kwaltsi:n n o:kim..., o:moma:ka:wayah.
<Sync time="44.572"/>
Wa:n [o:]nikihtowa:ya neh, neh ihkwa:k no: niki:sas n'niki no: ohkó:n ma ne:chtlake:nti:ka:n kwaltsi:n.
<Sync time="50.39"/>
Wa:n ihkwa:k yi nimoma:ka:was den *preescolar** 
<Sync time="53.911"/>
ke:mah o:kichi:wkeh *clausura.**
<Sync time="56.485"/>
*O** nikilna:miki *novestido** ke:ni, ke:n o:tlamatia. Eh, para ihkwa:k aya[mo]
<Comment desc="Parece que dice algo como po... o b'o..."/>
 o:kwiah *uniforme** wa:n ihkwa:k yo:niya:ya,
<Sync time="68.683"/>
*tercero, cuarto de primaria** ihkwa:k yo:n, yo:n yo:kne:xti:ko *uniforme**
<Sync time="74.798"/>
wa:n [o:]ne:chpa:kta:ya xa: n simi n *escuela** nimomachti:s *porque** o:ne:chilwa:yah ma ....
<Sync time="80.834"/>
Wa:n [o:]ne:chwi:kayah para *concurso de carrera, basket, escolta.**
<Sync time="85.621"/>
Wa:n ihkwa:k no:n *uniforme** o:ne:siko o:ne:chpa:ktih simi, simi.
<Sync time="90.785"/>
Wa:n neh nikintlahtlana:ya notahwa:n ma ne:chinkowi:ka:n *nozapatos.**
<Sync time="94.966"/>
Para ihkwa:k a:mo o:se:kwia *zapato**, nochi *huarache de, de, de hule.**
<Sync time="102.23"/>
Wa:n ihkwa:k no:n o:ne:siko *u..., uniforme** wa:n o:ne:chkalakihkeh ich t..., *escolta**
<Sync time="107.651"/>
*hasta** kwali o:nikmachi:lih ke:n [o:]ne:chtlakowihkeh *porque siempre** n..., n..., ne:chti:tlaniah n *escuela** san i:ka *huarachito de hule.**
<Sync time="115.51"/>
*O mochilas** no: ayamo o:se:kitaya *mochila** san i:ka *bolsitas de plastico**
<Sync time="121.783"/>
*o** ye:n *morral de plastico** no:iwki a:mo o:se:kwia *mochila.**
<Sync time="127.145"/>
*Bueno, pues** no:iwki ihkwa:k n o:niwilia nitikitia 
<Sync time="131.209"/>
o:nikimpale:wa:ya no: n..., o:nikpale:wa:ya no..., nonani:tah ich ne:n,
<Sync time="136.549"/>
ich n kalihtik *o** ich se:te:ma:tla:niti:w i:ka salo:n, i:ka *pico** wa:n ihkwa:k i:n yeh,
<Sync time="142.525"/>
*este**, o:kihtowa:ya yehwa:tl te:ma:tla:niti:w pos neh [o:]nimoka:waya kalihtik n nikin..., [o:]nikmanaya n tlakwal, [o:]niktla:la:ya n tlaxkal.
<Sync time="153.812"/>
*Porque** tehwa:n tikni:meh o:tikatkah *tiochos**.
<Sync time="158.077"/>
Wa:n, *este**, neh nik..., nn den o:niyo:l de i:k ye:i.
<Sync time="166.367"/>
Wa:n oksiki:n nochi n tle:n ne:chi:kawiah nokni:wa:n ma:kwi:l, ma:kwi:lteh,
<Sync time="171.499"/>
nochi ye:n nehwa o:niki:n..., o:nikintixila:ya o:nikintlamakaya, o:nikimitaya.
<Sync time="178.565"/>
Wa:n nikilna:miki no:yowki ke a:mo o:ne:chpa:kta:ya n ihkwa:k ne:ch..., n..., ne:ch..., [o:]te:chilwa:ya n tlamachta:ni ke:n lunes,
<Sync time="185.215"/>
a:mo xiwa:la:ka:n, a:mo tiwa:la:skeh. *O** ke:n viernes a:mo xiwa:la:ka:n *porque** a:mo tiwa:la:skeh, tehwa:n no:yowki a:mo iski *clases.**
<Sync time="192.816"/>
Yeh no:n neh nikilna:miki a:mo o:ne:chpa:kta:ya.
<Sync time="195.311"/>
¿Tle:ka a:mo o:ne:chpa:kta:ya? 
<Sync time="197.191"/>
[O:]nikmatia ke niahsis n kalihtik ne:chilwi:s nona:nah, "Nika:n katki ni:n *bolsa** de, den *pañales** xikimpa:ka".
<Sync time="208.434"/>
A:mo o:ne:chpa:kta:ya no:n nikimpa:kas n *pañales** pero,
<Sync time="211.735"/>
*como** a:mo o:katka oksé: nokni:w ichpokatl. *Bueno** ke:mah o:katka notia:chka:w ichpokatl pero yeh yo:ki:saya okachi tikiti o:kipale:wa:ya, *entonces** neh o:nimoka:waya,
<Sync time="221.671"/>
 nikintlap..., [o:]nikimpa:kaya n *pañales** [o:]nikintilmahpa:kaya<Comment desc="Tilmahpa:ka puede ser intransitivo, p. ej., nitilmahpa:ka, o bien puede ser transitivo: ne:chtilmahpa:ka. Pero tambien se puede usar el aplicativo, ne:chtilmahpa:kia o ne:chtilmahpa:kilia."/> notahwa:n nokni:wa:n.
<Sync time="230.167"/>
Nochi o:nikchi:waya n chi:walistli den kalihtik.
<Sync time="233.849"/>
Wa:n eh, [o:]nikmachi:la:ya no:yowki o:nisiawia.
<Sync time="240.76"/>
Timi:keh [o:]niktla:la:ya se: *canasta** n tlaxkal [o:]nikte:mita:ya, eh, para niktla:li:s n tlaxkal,
<Sync time="247.41"/>
o:nikm..., m..., o:nikpaya:naya ich *molino de mano** ye:i, na:wi *tasa** wa:n tlahko *kilo minsa** para te:chahsis n tlaxkal.
<Sync time="256.002"/>
Em, no:yowki n *lecho:meh** o:ne:chinka:wila:yah ma se:kin..., ma nikintlachipa:wi ma nikintlamaka.
<Sync time="263.187"/>
Wa:n nikilna:miki se: to:nal se: *lechon** koxo:n o:katka we:i koxo:n.
<Sync time="269.976"/>
O:niyah niktlamakati:h wa:n yeh o:knikia n ne:chkwa:s n *lecho:n**,
<Sync time="273.82"/>
nikilwia nona:nah, "Neh a:kmo nikniki nikitas n *lechon**, a:kmo nikniki n'tlamakas,
<Sync time="278.984"/>
*porque** kiniki ne:ch..., ne:chkwa:s ne:chtitikis.
<Sync time="281.919"/>
Kihtowa, "¿Ke:ni:n mitstitikis n *lechon** a:mo mila:k, a:mo n'mitsniltoki:lia".
<Comment desc="Checar si la /i/ is larga del aplicativo."/>
 Nikilwia, "Ke:mah."
<Sync time="287.18"/>
Kihtowa, "A:xa:n tla: mila:k ohkó:n tik..., n tla: mila:k ke:n tikihtowa kiniki mitskwa:s n *lechon**,
<Sync time="292.312"/>
A:xa:n mowa:n nia:s. Nikitas max mela:wak".
<Sync time="295.673"/>
Nowa:n o:yah tik..., se:ktlamakati:h n *lechon** 
<Sync time="299.626"/>
wa:n ihkwa:k n o:nipankalak o:ne:chikixki:tskeh 
<Comment desc="probable hubiera dicho o:ne:chikxiki:tskeh"/>
 sa:,
<Sync time="303.631"/>
san tipitsi:n o:moka:w ke:n o:motakeh n i:tlawa:n ke:n o:ne:chtitik, o:ne:chtitik ich nokxi,
<Sync time="309.924"/>
o:chi:chi:le:w nokxi wa:n ompa o:na:lkalakito se: to:tolkone:tl yehwa:tl n o:ki:tskih ok, o:kikwah.
<Comment desc="Nótese que o:kki:tskeh : o:ki:tskih and o:kikwah"/>

<Sync time="319.804"/>
Wa:n de n ihkwa:k ke:mah yo:..., yo:ne:chniltoki:lih nona:nah ke ke:mah n *lechon** a:mo ak..., a:mo kwaltik o:katka o:knikia ne:chkwa:s
<Sync time="328.891"/>
Wa:n de no:n xa: o:kichi:w san ke:ski to:nal o:knamakakeh wa:n ihkwa:k *o** no:yowki o:kpiayah oksé: te:na:nah,
<Sync time="338.434"/>
*lechon** te:na:nah o:kimpiaya n i:pilwa:n no:yowki o:ne:chne:xtilihkeh Ke:ni:n se:kin..., ihkwa:k yo:ltiweh n lechonko:koneh,
<Sync time="345.995"/>
ke:nih se:kinyakachipa:was Ke:ni:n para neh,
<Sync time="350.559"/>
mm tla:nah yi pa:tsmiktokeh ma, ma yo:lika:n a:mo ma pa:tsmikika:n.
<Sync time="355.597"/>
Kachi no:, kachi, kachi ohkó:n [wa:]n ihkwa:k ya nipan..., yo:nipano:k *secundaria** okachi, *este,**
<Sync time="364.763"/>
n *pañales** a:kmo [o:]nikimpa:kaya pero ke:meh *siempre** tilmahmeh n tlaxkal, tlakwal ke:mah no:n o:nika:wato *hasta** ihkwa:k yo:nimoma:ka:w *secundaria.**
<Sync time="373.414"/>
Wa:n n i:ka n *lecho:meh**, ah neh, n a:xa:n a:mo ne:chpa:ktiah n *lecho:meh porque** ni'machi:lia ne:chyo:lahxi:tihkeh o:nikimitak simi.
<Sync time="383.67"/>
Wa:n o:ehkok se: to:nal ihkwa:k a:mo o:ne:chpa:kta:ya nikwa:s nakatl de *lecho:n**. 
<Sync time="389.872"/>
*porque** o:n'machi:la:ya xa: ke:meh ihkwa:k yakin yo:lih n *lecho:nko:koneh**, ohkó:n o:n'machi:la:ya nakatl, a:mo o:ne:chpa:kta:ya.
<Sync time="397.017"/>
*Bueno**, ihkwa:k ne:n yo:nipano:k *secundaria** n tle:n neh niki:kawia nokni:h yeh o:kalakihkeh n *bachiller**.
<Sync time="407.412"/>
*Como** yeh te:lpokatl yeh o:kmakakeh *i:bachiller** wa:n *como** neh nichpokatl kihtowa no..., no..., nota:titah.
<Sync time="416.063"/>
Ne:n tla: neh nimo..., nikalaki ich n *escuela** oksepa nimomachtia.
<Sync time="422.047"/>
Neh a:mo nimomachti:s, san niman nimose:tili:s
<Comment desc="mose:tilia es 'casarse'"/>
 o san tlahko nimomachti:s wa:n niman nimose:tili:s a:mo o:kinik.
<Sync time="429.133"/>
*Bueno** wa:n neh [o:]nikilwihka no:yowki *bueno** *pues** tla: a:mo ne:chmakah a:m..., a:mo kinikih ma nimomachti.
<Sync time="435.236"/>
Xa: nitikitis wa:n, *este**, nikimpale:wi:s.
<Sync time="440.994"/>
Pero pos mila:k a:mo, a:mo o:ne:chmakakeh n *estudio**, a:mo o:nimomachtih kachi.
<Sync time="452.083"/>
Eh o:niah para n Puebla
<Sync time="455.034"/>
ompa, *este, pues** ya o:timono..., o:nimonohno:ts i:wa:n tle:n a:xa:n no..., notlawi:kal,
<Sync time="462.28"/>
o:timose:tilihkeh o:ntikit san, san o:me xiwitl o:nikim..., o:nikimpale:wih no:n o:me xiwitl notahwa:n, de ompa o:nimose:tilih.
<Sync time="471.486"/>
De n o:nimose:tileh n o:nikpix no..., nokon..., se: nokone:w 
<Sync time="476.361"/>
den nokone:w o:ni'chi:w na:wi xiwitl.
<Sync time="482.674"/>
O:kikahxi:tih
<Comment desc="Aquí parece que se equivocó ya que hubiera dicho o:kahxi:tih"/>
 na:wi xiwitl nokone:w i:se:l 
<Sync time="485.772"/>
wa:n ihkwa:k ya yo:kahxi:ti:skia ma:kwi:l xiwitl oksipa yo:nikpix ni:k o:me nokone:w.
<Sync time="490.751"/>
Wa:n ohkó:n o:moi:kawihtahkeh de yehye:i xiwitl, na:wi xiwitl wa:n a:xa:n tle:n
<Sync time="497.534"/>
n i:k ma:kwi:l nikimpia ma:kwi:lten nopilwa:n.
<Sync time="500.75"/>
Tle:n yi kahxi:ti:s n *horita** na:wi xiwitl yi ..., ya, *este**, yi yowi ich n *preescolar.**
<Sync time="509.659"/>
Wa:n *pues** n tle:n neh nona:nah [o:]nikitaya kichi:wa ke:meh yeh kimati kichi:was pitlatl, [ma] kitlami kichi:was kwe:ytl.
<Sync time="517.736"/>
Neh a:mo, xa: a:mo o:ne:chpa:ktih a:mo nikmati nikchi:was n pitlatl nió:n nikchi:was n kwe:ytl.
<Sync time="524.386"/>
Ke:mah nikmati nitlatsa:was para, para a:ya:meh kihtowah *porque** n, para n kwe:ytl kichi:wah pilki n
<Comment desc="Creo que es una manera que usa para decir porque."/>
 tohmitl, kipitsa:wah kwaltsi:n.
<Sync time="533.552"/>
Ke:meh ti..., ke:meh *estambre** wa:n para a:ya:tl kichi:wah tsokotsi:n i:xtoma:wak n tohmitl.
<Sync time="541.371"/>
Pero ke:mah para nitlatsa:was para a:ya:tl niwili.
<Sync time="545.326"/>
Para n ok, a:n..., n a:xa:n a:kmo se:kita, *antes** o:k..., o:kmoya:w..., 'pa:kah n tohmitl kimoya:wah wa:n kipochi:nah.
<Sync time="554.189"/>
A:xa:n a:kmo se:kita no:n, 
<Sync time="555.918"/>
a:xa:n nochi nika:n, nika:n Cuacuila n a:ltepe:tl,
<Sync time="560.495"/>
ompa kipiah, xa: kipiah *fabrica,** tle:non no:n ompa kipiah ke:mah ompa ya kwi:kah n tle:n ok kikwih n kwe:ytl
<Sync time="568.286"/>
kipa:kah n tohmitl wa:n ompa i:k 'ka:wati:weh ma kits..., ma k...,
<Sync time="573.084"/>
ma kipi:pitsa:waka:n wa:n nika:n yeh sa: ye:n ki..., kitsa:wah, kinchi:wah ne:n tohmitimeh
<Comment desc="Tohmititl es una bola de lana que se usa para hilar"/>
kahko[k]wih n tohmitl,
<Sync time="581.905"/>
wa:n ya n tla: n a:kin kichi:w..., n i:k kichi:was n kwe:ytl pos ya yi, yi kichi:wa wa:n tle:n a:kin a:mo pos san kinamaka n tohmitl.
<Sync time="590.596"/>
Pero no:n nochi no:n nona:nah kimati wa:n neh a:mo, xa: a:mo o:ne:chpa:ktih a:mo nikmati pero
<Sync time="596.097"/>
xa: wi..., xa: wili:ka nikmone:xtili:s *porque** ke:mah nikita kwaltsi:n mota ihkwa:k n a:kin mokwe:tia i:ka n tohmikwe:ytl.
<Sync time="603.183"/>
Wa:n a:ya:meh no: kachi kwaltsi:n totoxtikeh n ihkwa:k tlasise:ya a:mo [mo]machi:lia n sisik.
<Sync time="610.15"/>
Wa:n pos neh kachi o:ne:chpa:ktih n, no: o:ne:chpa:ktih n *costura de servilleta o tejidos, carpeta** nikchi:wa *suéteres, *bufandas**
<Sync time="619.504"/>
nikchi:wa *o** eh *horita** n kalihtik pos no: a:mo niwili nitikiti ich, ich n *campo porque,**
<Sync time="628.067"/>
o:niyo:l, *este**, i:ka se: noma: a:mo kwali, ne:chkokowa *entonces** a:mo niwili nitikiti ke:meh oksiki:n tokni:wa:n,
<Sync time="637.709"/>
wileh tikiteh mo:stlah ich n *campo** i:ka *piko** i:ka salo:n, nochi no:n *o** kohtikeh neh a:mo wile nikchi:wa no:n.
<Sync time="646.42"/>
Pero nitlasohka:mati:lia n toTahtsi:n *que pues** nika:n nikah, nikimpia nopilwa:n, nikimpia notahwa:n wa:n,
<Sync time="654.671"/>
mm, notia:chka:w pos ya no: yo:kahxi:tih *dieciocho años** ya no: yeh, yeh kiniki ke:mah momachti:s ya yo:kalak ich *universidad.**
<Sync time="665.185"/>
Wa:n no: a:xa:n tle:n n *último** nokone:w pos yakin yowi *segundo de preescolar pero pues**
<Sync time="673.48"/>
*Gracias a Dios que** ke:mah nochte:n
<Comment desc="Hay que checar el marcador de plural si es -te:n o -ten. Se escucha larga, cf. anteriormente, ma:kwi:lte:n"/>
, nochte:n kim...., kimpa:ktia n *estudio** 
<Sync time="677.703"/>
wa:n nochte:n ne:chilwiah n tlamachta:nih *que** nochte:n,
<Sync time="681.517"/>
nochi kimpa:ktia, *este**, momachti:skeh kwaltsi:n *porque** n *calificaciones** nochi yehwa:n 'kwi:kah kachi tlakpak de nochi n *grupos.**
<Sync time="690.842"/>
Wa:n, *este**, den n *horita pues** yakin se: xiwitl o:nikpoloh se: nokni:w o:poliw yeh notia:chka:w.
<Sync time="702.446"/>
Eh, *hasta** yakin ke:meh *horita** nik..., nikahsokam..., niktlas..., nikahsika:matiw keh.
<Sync time="709.73"/>
N ihkwa:k ke:meh nika:n tikateh tiyo:ltokeh pos san para se: ke:ski to:nal a:mo nochipa nika:n se:iski wa:n,
<Sync time="718.421"/>
ke:mah tine:chyo:lkokowa *porque pues** ke:mah kwaltsi:n i:wa:n [o:]nimowi:kaya nokni:w.
<Sync time="724.219"/>
Wa:n ma:s a:mo nika:n o:cha:nchi:waya, [o:]cha:nchi:waya Puebla pero
<Sync time="728.975"/>
mo:stlah i:wa:n [o:]nimonohno:tsaya wa:n ihkwa:k o:nikmat o:poliw *pues* ke:mah nikte:mowa, *hasta horita** ni'te:mowa.
<Sync time="736.358"/>
Wa:n pero *pues** yi tikmateh *que** tonemi:lis a:mo nochipa.
<Sync time="744.514"/>
Wa:n a:xa:n niknimilia *pues** n ok nikpia no..., notati:tah nonani:tah 
<Sync time="750.155"/>
nokni:wa:n okseki:n no:yowki n ok nik..., nikimpia peh ....
<Sync time="753.423"/>
Xa: kachi i:wa:n se:monichiko:s *cada** kanah *cada** tlahkoxiwitl *o** ihkwa:k yehwa:n wilih wi:tseh de,
<Sync time="761.539"/>
de tlakpak para nika:n *porque** no: nika:n a:mo nika:n nochti:n tikateh.
<Sync time="765.593"/>
Kateh ye:ye:n Puebla wa:n nika:n tle:n o:timoka:wkeh san tikateh nika:n ti..., no: tiye:ye:n
<Sync time="775.592"/>
Pero ke:mah timonichikowah wa:n
<Sync time="778.494"/>
neh nikita notahwa:n no:yowki a:mo kimi:xkokowa ihkwa:k se: tokni:w ahsi tla:nah tlakwahtokeh kino:tsah,
<Sync time="785.196"/>
'tlawa:ntiah kitlamakah *o** tla:nah koni:yah..., koni:tokeh *refresco** no: ohkó:n kino:tsah kise:wiah kimakah *refresco.**
<Sync time="795.114"/>
Wa:n nikmachi:lia no: kwaltsi:n ke:meh o:te:ch..., [o:]te:chne:xtilihkeh no:n ke:meh a:mo ma te:ch..., te:chi:xkoko tle:noh se:k..., se:kmowa:nti:s *porque**
<Sync time="804.895"/>
tle:n a:kin ki:xkokowa tle:noh ok, ok kiwa:nti:s se: ke:meh se: i:siwa:ikni:w *o** se:, se: i:kni:w pos neh nikita a:mo kwali no:n.
<Sync time="813.348"/>
Wa:n ne:n nika:n i:n o:..., no:yowki o:niyahka Puebla o:ticha:nchi:wkeh ompa Puebla, de Puebla, o:tiyahkeh para Huejotzingo ompa no: tik..., tikmotla:lkowihkeh
<Comment desc="Nota gramatical: Se fija que se pronuncia k- como objeto 3era persona singular pero también está el sustantivo incorporado, tla:l-. Quizá es un error usar ki-"/>
 se: *cachito.*
<Sync time="824.179"/>
Tikpiah nompa se:, se: *lotecito** de tla:li tikpiah nompa n, n tocha:n.
<Sync time="829.66"/>
Nika:n o:tiwa:lahkeh, nika:n yi nikpia oksepa yi mahtlaktla
<Comment desc="Quizá hubiera dicho mahtlaktli y no mahtlaktla"/>
 xiwitl nika:n ya ticha:nchi:wtokeh no:yowki
<Sync time="836.952"/>
t'tlasohka:mati:liah n toTahtsi:n *que pues** kwali tikateh, a:mo timokokowah no: yo:timocha:ntihkeh nika:n.
<Sync time="842.373"/>
Nopilwa:n nika:n nochi yahtokeh n *escuela** wa:n no:yowki *pues** ni..., niktlasohka:mati:lia n toTahtsi:n *porque**
<Sync time="850.628"/>
nika:n nikah se: i:wa:n a:mo okachi wehka ka:mpa cha:nchi:wa nona:ni:tah wa:n ka:mpa tehwa:n ticha:nchi:wah wili nikitati:h.
<Sync time="857.833"/>
Tla:nah tlahko, tlahko *semana o** ki:sa *semana** nikpanitati:h.
<Comment desc="Significa 'voy a ir a verlo hacia abajo (mirando de arriba hasta abajo')"/>

<Sync time="863.413"/>
Wa:n yeh no: tla:nah ki:sa *semana** o:ne:chahkoitati:h pero ke:mah ni..., nikmachi:lia kwali nika:n nikah, nikah s..., a:mo kachi wehka de yehwa:n.
<Sync time="877.949"/>
Em, wa:n no:yowki nikte:mo..., nikte:mowa, ne:n n ke:ni:n, ke:ni:n [ni]kihto:s den ihkwa:k n o:nicha:nchi:waya i:wa:n notahwa:n
<Sync time="891.257"/>
pos nompa a:tl o:ahsia kalihtik ahsi kalihtik a:tl i:ka *manguera** pero ahsi wa:n ihkwa:k ya yo:ni..., 
<Sync time="897.836"/>
yo:niah i:cha:n nomona:ntsi:n ompa po [o:]ni'machi:la:ya
<Comment desc="Quizá se esperaba nikmachi:la:ya"/>
 oweh *porque**
<Sync time="902.643"/>
nompa ne:n se:ka:nati:h a:tl *hasta** ka:mpa ya, ka:mpa ne:stok n a:tl ich a:me:la:tl.
<Sync time="909.689"/>
Wa:n wehka wa:n timiakeh ka:mpa tle:n [o:]tiksakayah n a:tl.
<Sync time="916.042"/>
A:mo, a:mo monichikowa miak a:tl wa:n tla: se:yowi kwalka:n te:ch..., te:chahsi a:tl wa:n tla: se:yowi sa:te:pan,
<Sync time="924.535"/>
nochi n tle:n achtoh n o:yahkeh ka:nati:weh a:tl tle:n ah..., ahsi sa:te:pan 
<Sync time="930.02"/>
a:kmo kahsi n a:tl *porque** nochi, nochi n ihsiwka tlami n a:tl.
<Sync time="934.026"/>
Wa:n sa:te:p[an], de no:n o:tik..., o:tia:sakakeh xa: *o** na:wi xiwitl de n ihkwa:k n o:ni..., n o:timoxilohkeh.
<Sync time="944.064"/>
De no:n na:wi xiwitl o:ehkok nika:n se: *proyecto** den *páneles solares** de no:n *páneles solares** ya eh....
<Sync time="953.647"/>
No: ya tikwi:kah ke:ski xiwitl *hasta** a:xa:n, i:ka a:xa:n tikpiah a:tl yi kah, yi ahsi n tokalihtik.
<Sync time="960.872"/>
Eh pero no: ohkó:n timopatlatiweh *cada** xiwitl tiktla:liah *comités, comitivas** para a:kin kitla:lia a:tl n a:kin kise:wi:ti:h n *bomba** a:kin kixo:tlalti:ti:h,
<Sync time="971.445"/>
kitati:h n tipe:tl, nn, max yo:..., yo:te:n *deposito o** tla:nah ayamo te:mi.
<Sync time="977.798"/>
Eh se:ktla:lia n a:tl pero ihkwa:k no:yowki tlamixte:mi a:mo to:na no: ohkó:n n titlahyo:wiah ma:s se:, o:me, ye:i to:nal a:mo tikpiah a:tl.
<Sync time="987.856"/>
Wa:n wili:ka oksepa se:ka:nati:h ka:mpa n me:xtok n a:tl.
<Sync time="992.841"/>
Em, no..., nopilwa:n tle:n yoweh n *horita tercero** wa:n se: *secundaria** yehwa:n intikiw,
<Sync time="1002.483"/>
tikintikik..., [tikin]tikitiah n kwalka:n ya kiki:xtiah n ichkameh ma kinki:xtihte:waka:n.
<Sync time="1007.357"/>
N tle:n tia:chka:tl *como** yeh o:kalak ich *universidad** san ye:n sábados,
<Sync time="1012.759"/>
yeh san ye:n se: kwa:koweh kit[a] kihkwaní: *o** [ki]tlamaka
<Sync time="1016.598"/>
wa:n oksiki:n tle:n n okachi tsokotsitsi:n,
<Sync time="1020.994"/>
yi nikimita ke:ni:n n kwalka:n nikimit[a] tla:nah ya mopatlaskeh.
<Sync time="1026.178"/>
Ya eh, o:nikimpatlati:h nikintlakwalchi:wia, nikimtixilia nikimtla:lia n intlakwal
<Sync time="1032.253"/>
wa:n tla: a:mo nikinwa:lt..., [nikinwa:l]toktia nikin..., nikinka:waki:h,
<Sync time="1036.878"/>
wa:n *a las diez y media** n ihkwa:k tlakwah pos oksipa niwa:ltimowa wa:n nikin..., nikintlamakaki:h.
<Sync time="1044.669"/>
O:n, *este**, tla:nah se: *fin de semana** a:mo katki kowitl ye:n notlawi:kal i:wa:n yowi n ko:koneh kwahkwiti:weh,
<Sync time="1054.806"/>
*o** neh no:yowki nioh i:wa:n pero a:mo niwili neh nikwahkowi.
<Sync time="1058.958"/>
Ne:chkwahkwiliah wa:n sa: tikwa:li:kah n kowitl kalihtik.
<Sync time="1062.05"/>
*O** tla: tikpiah ke:maniá:n ke:xkich para se:kowas kowitl, se:kowa kowitl n tla: a:mo pos se:ka:...., se:ka:nati:h n kohyoh.
<Sync time="1070.483"/>
Wa:n san de no:n has..., de, de nikilna:miki ke:n o:nipe:h de *preescolar hasta horita pues** yeh no:n, no..., nonimi:lis.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1082.067" endTime="1097.884">
<Sync time="1082.067"/>
Ke:man tikihtowa ti..., tiki:sak *preescolar**, mm, 
<Sync time="1088.382"/>
wa:n tikitaya, *este**, okseki:n ki:sayah 
<Sync time="1091.281"/>
mm, ke:niw mo..., motasa:ltia:yah ¿a:mo kikwiah ma, ma:se:waltasa:l te:in nika:n?
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1097.884" endTime="1210.582">
<Sync time="1097.884"/>
Mm, a:kmo ne:n ke:n nikilna:miki a:k..., a:mo ke:man o:nikitak o:k..., o:kwikeh kwe:ytl *o** kichke:mitl.
<Sync time="1106.832"/>
No:n tle:n nika:n totlake:n kikwiah san ihkwa:k *cada** ilwitl ke:meh *cada** xiwitl.
<Sync time="1112.887"/>
Eh, tlalwiti ihkwa:k ke:mah o:kimotla:lila:yah no:n to..., n totlake:n de nika:n Omitlán.
<Sync time="1120.349"/>
kwe:ytl, se: *blusa** de *seda** wa:n kichke:mitl.
<Sync time="1125.232"/>
*O hasta** i:k a:xa:n, eh, *cada** xiwitl n tlalwiti.
<Sync time="1129.515"/>
Katki se: yakin o:ne:s se: *danza** tle:n ka:mpa mihto:tiah nochi siwa:meh kikweh n kwe:ytl wa:n kichke:mitl wa:n *blusa.**
<Sync time="1139.652"/>
Pero *uniforme, uniforme** a:mo ke:man [o:]nikimitak i:ka n kwe:ytl.
<Sync time="1144.935"/>
Wa:n a:xa:n nikaktok keh ke:mah oksepa yi, yi ne:sis no:n *uniforme** pero ye:n de nika:n totlake:n.
<Sync time="1152.635"/>
N i:ka n kwe:ytl wa:n *blusa** wa:n kichke:ntl
<Sync time="1155.602"/>
para n ichpokameh wa:n para n te:lpokameh ya i:k 'kwiskeh kanah ah..., kihtowah a:kmo se:kahsis *manta**
<Sync time="1161.988"/>
ma se:kinkowi ma:s *pantalón** ista:k, *camisa** ista:k. 
<Sync time="1166.842"/>
Wa:n i:wa:n i:n..., i:n..., *i:mpañuelo o, este, huaraches**.
<Sync time="1172.622"/>
Ohkó:n kinikih n tlamachta:nih ma se:kintlake:nti topilwa:h.
<Sync time="1176.556"/>
Ke:n, ke:n kihtowah siki:n te:tahmeh awa..., kanah a:kmo kanah siki a:mo kinikiskeh n ko:koneh,
<Sync time="1183.372"/>
motlake:nti:skeh ohkó:n *porque** n tehwa:n a:kmo se:motlake:ntia ohkó:n.
<Sync time="1188.457"/>
Pero ke:n kihtowah n tlamachta:nih *pues** yehwa:n ma:s a:mo kihto:skeh a:mo, pero *como** yehwa:n ohkó:n kiwa:lti:tlanih *desde** tlakpak *n i:nsuperiores** ma ohkó:n ma kitlahtlanika:n *uniforme**
<Sync time="1199.05"/>
pos neh ne:chpa:kti:skia keh ke:mah ma oksepa ma ne:si *porque** ke:mah kwaltsi:n mota, n totlake:n de nika:n, mm.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1210.582" endTime="1214.642">
<Sync time="1210.582"/>
Sepa xite:chilwi moto:ka:ytsi:n wa:n moa:ltepe:w.
</Turn>
<Turn speaker="spk2" startTime="1214.642" endTime="1222.647">
<Sync time="1214.642"/>
*Bueno**, neh noto:ka: Magdalena Méndez Pérez, noa:ltepe:tl de Omitlán, municipio Tepetzintla, estado Pueb..., de Puebla.
</Turn>
<Turn speaker="spk1" startTime="1222.647" endTime="1230.712">
<Sync time="1222.647"/>
Tasohka:matiktsi:n neh noto:ka:y Ceferino Salgado Castañeda wa:n niwa:le:wa ne: Cuetzalan, Puebla.
</Turn>
</Section>
</Episode>
</Trans>
